Batya Natan

Soyadlarımız: Mitrani, Adato ve Kovos

ADATTO

M. Franco bu ismi İspanyolca kökenli olarak belirtirse de köken bilimci David L Gold bu lisanda kesin bağlantıyı doğrulayacak bir sözcük bulamadığından bahisle bu iddiayı reddetmektedir.

Gold’a göre Adatto İtalyanca kökenlidir. Adattare (uyarlamak) fiilinden türemiş adatto = uygun, uyarlı anlamında olup iki ‘t’ ile Adatto olarak yazılması gerekir.

Baruh Pinto ise İspanyolca veri anlamına gelen dato, İbranice tanıklık anlamında edut, Arapça gelenekler anlamında âdet olasılıklarından bahseder.

Genel köken bilim [etimoloji] ilkeleri göz önünde tutulduğunda bu soyadının İtalyan bağlantısını ve dolayısıyla Adatto formatını daha uygun görmekteyim.

Bu vesile ile 8. Dönem (1946) ve 9. Dönem (1950) Demokrat Parti Milletvekili, değerli Avukat Salamon Adatto’yu rahmetle analım. 1 Nisan 1954 günü Adana’dan İstanbul’a dönerken bir uçak kazasında yaşamını yitiren Adatto Şişli İtalyan Mezarlığında toprağa verildi.

 

KOVOS (KOVO,  COVO)

Bu soyadı Milano yakınlarında Covo kasabasından kaynaklanmıştır.

İtalya’dan ayrıldıktan sonra Osmanlı’ya göç edip Selanik’e yerleşen aile 17. 18. ve 19 yüzyıllarda değerli eserler veren birçok ünlü haham, dayyan ve Talmud bilgini yetiştirdi.

Aralarında, hizmetlerinden ötürü Sultan Abdülmecid tarafından Mecidiye nişanıyla da onurlandırılan Rafael Aşer Kovo (1799-1875) 36 yıl boyunca makamını korudu.

 

MİTRANİ

Aile İtalya’nın güneyinde Apulia bölgesinde bir liman kenti olan Trani’den gelmiş olup soy adını ‘-den’ anlamında ‘mi’ ön ekiyle bütünleştirmiştir.

Gezgin Benjamin de Tudela 1159 yılında ziyaret edip ‘büyük ve güzel’ olarak tanımladığı kentte 200 Yahudi ailesinin yaşadığını nakleder. 13. yüzyılın sonuna kadar ekonomik düzeyi yüksek ve rahat bir yaşam sürdüren Yahudilerin durumu gittikçe bozulur, din değiştirmeye zorlanırlar, sinagogları kiliseye çevrilir ve nihayet 1510 yılında tamamen kent dışı edilirler. Ayrılanların büyük bir kısmı Osmanlı topraklarına sığınır.

 

1 M. Franco, Essai sur l’Histoire des Israélites de l’Empire Ottoman, Durlacher, Paris, 1897.

2 David L. Gold, Hesperia, Madrid,1999, C.2.

3 Baruh Pinto, The Sephardic Onomasticon, Gözlem, 2014.

4 Naim A. Güleryüz, Toplumsal Yaşamda Türk Yahudileri, Gözlemi 2012.

5 Başbakanlık Osmanlı Arşivleri A.)DVN. 166.10 (H. 25.Zilhicce 1277/4 Temmuz 1861)

6 The Itinerary of Benjamin de Tudela, çeviri ve yorum: Marcus Nathan Adler, Feldheim Editions, Londra 1907.

 

İLGİLİ HABERLER

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın