Soyadlarımız: Biton, Ayaş ve Aiach

Biton

Bet Hatfutsot Biton sözcüğünü, Latince ‘hayat, yaşam’ anlamında olan ‘Vita’nın Yahudi İspanyolcasında karşılığı olarak tanımlamakta, İbranice karşılığını ise Hayim olarak vermekte. 14. yüzyıl İspanya ve Fas belgelerinde Biton’a önceleri öz isim, daha sonra soyadı olarak rastlanır. Sözcüğün Byton, Viton, Abotton, Abiton, Beton, Bitan, Botton, Betoun, Bithoun, Bitone, Bitoun, Bitoune, Botton, Bottoun, Biton, Botton, Bitten, Bottoun, Piton vs. gibi, kullanıldığı ülke lisanına göre yazılım ve okunuş açısından değişik formatları görülmektedir. Bir zamanlar Mısır’da bir tarım ve sanayi kenti olan ve 1940’lı yıllara kadar müreffeh bir Yahudi toplumunun yaşadığı Nil Deltasındaki El Mahalla’da (El Mahalla El Kubra) Meir Biton Sinagogu mevcuttu1.

Abraham Isaac Laredo da ‘vita, hayim’ yorumuna katılmakta2, Joseph Toledano ise ayrıca bazı değişik yaklaşımlar eklemektedir3. Şöyle ki:

TaNaH’ın Yeşu kitabında (13:26), Gadoğulları’na tahsis edilen toprakların sınırı belirtilirken Betonim adlı bir bölgeden bahsedildiği gibi, I. Tarihler Kitabında da (8:35) Mika’nın oğullarından birinin adı Piton olarak verilmektedir.

Toledano ayrıca, Arapça ‘btna = astar, elbttan = astar yapan, işleyen kişi’ anlamlarından hareketle terzilik mesleğini icra etmiş kişilerce bir unvan, soyadı olarak kullanılabildiği olasılığını da ileri sürer.

Maurice Eisenbeth de ‘vita’ anlamını kabul etmekle beraber Pito sözcüğünün ‘keçinin küçük boynuzu’na verilen ad olduğunu belirtmektedir4.

AYAŞ, AİACH

Joseph Toledano bu sözcüğün Kuzey Afrika’da Berberi lisanında ‘hayat dolu’ anlamına geldiğini, dolayısıyla Hayim, Vita, Vital, Vida gibi isimlerle aynı doğrultuda kullanıldığını ifade eder5.

1 dbs.bh.org.il/familyname/biton.

2 Abraham Isaac Laredo, Les Noms des Juifs du Maroc, Instituto Benito Arias Montana, 1978, s.423.

3 Joseph Toledano, Une Histoire de Familles, Jerusalem, s.255.

4 Maurice Eisenbeth, Les Juifs de l’Afrique du Nord, Alger 1936, s.103.

5 Joseph Toledano age., s. 107.

 

 

 

 

İLGİLİ HABERLER

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın