kanada REklam

Soyadlarımız: GERŞON-HAZAN-SAGES

GERŞON - GERSTEİN

Tevrat’ta, Şemot (Mısırdan Çıkış) kitabında (ayet 2:22) şöyle denmektedir: (Tsipora) bir oğul doğurdu ve (Moşe) ‘Çünkü yabancı bir ülkede göçmen olarak yaşadım’ diyerek (çocuğun) adını Gereşom koydu1”. (‘Ger’ İbranice ‘yabancı’ demektir.)

Bazı köken bilimcilere göre Gerşom, Gershon, Garzon ve Aşkenazlarda rastlanan Gerstein soyadları aynı kökten ise de Laredo, Garzon soyadı için üç değişik anlam belirtmektedir: 1) akıllı genç adam, 2) Bir kadına kur yapan kişi, 3) Yüzbaşının emirlerini nakleden teğmen2.

HAZAN – HASSAN – KANTOR - HASON

Hazan sözcüğünün anlamı Tora’nın Devarim kitabının Türkçe çevirisinde “sinagogda duaları yüksek sesle okuyup halka liderlik eden kişi”; Mişna’daki kullanımıyla “sinagogun genel işleriyle ilgilenen kişi” olarak verilmektedir. Aşkenaz ritüelinde karşılığı ise ‘Singer’ veya ‘Cantor, Kantor’dur. Günümüzde Türkçe ‘Duahan’ olarak da ifade edilmektedir.

Toledano’ya göre Talmudik dönemde sinagogun yöneticisi olan ‘hazanın önemli bir görevi Tevrat rulosunda haftanın peraşasının yerini okunmaya hazır durumda bulundurmaktı. Kendisi cumartesi günleri sıkça Teva’ya davet edildiğinden hazan sözcüğü zamanla ‘Tora okuyan’ olarak kullanılmaya başlanmış3

Laredo, hazanı ayini yöneten kişi olarak görmekte, Asur dilinde Hazanu sözcüğüne dayandırarak ‘müfettiş’ olarak ifade etmektedir. Hazan ayrıca, kurumun mali işlerini yürüten kişidir4.  Fas’ta ise hazanın önemli bir görevi çocuklara Tevrat okuma eğitimi vermektir5.

Bet Hatfutsot’a göre Hassan ve Hason soyadları da hazandan türemiş olup 10. yüzyılda hem Müslüman hem de Yahudi ön adı olarak, Bağdat ve Kordova’da ise Yahudi soyadı olarak rastlanmaktadır. Arapça Hassan ‘yakışıklı adam’ anlamına gelmektedir.

Soyadı, 11. yüzyılda Almanya’da Hazzan, 13. yüzyılda İspanya’da Aragon Krallığının Granada Büyük Elçisi Yehuda bin Hacen6, 16. yüzyılda Osmanlı’da Hason olarak görülmektedir. Değişik dönemlerde ve ortamlarda Hazan’ın ve Cantor’un farklı yazımla kullanılmış veya türetilmiş soyadlarının sayısı 400’e yaklaşmaktadır. Tanıdık bir örnek: 1933 yılında Türkiye’ye gelen bilim adamlarından, İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Okulu efsane hocası, Polonya Yahudi’si Alfred Kantorowicz.(1880-1962). 

SAGES -  SAGUES - SAGIS

İspanyolca ‘sagaz’ sözcüğü ‘isabetli, zeki’ anlamında olup bir manevi özelliği belirtmektedir.

Encyclopedia Judaica, Sagis soyadının İspanyol kökenli olduğuna, 1492’den sonra ancak Osmanlı İmparatorluğunda ve özellikle Bursa’da rastlandığına işaret etmektedir.

Sagues, İspanya’nın kuzeyinde Navara bölgesinde bir yerleşim merkezidir. Ancak Laredo, Bursa Yahudilerinin ‘atalarının Kordova’dan geldiklerine inandıklarını’ eklemektedir7

İspanya’da ayrıca Katalan bölgesinde Duesagiües adında bir köye de rastlanmaktadır8.

1 Tora 2 – Şemot, çev. Moşe Farsi. Gözlem Yayıncılık, s.17.

2 Laredo, C.1, 459.

3 Toledano, 495/6.

4 Laredo, C.1, 569.

5 Eisenbeth, 136.

6  “Hassan” Encyclopedia Judaica, İkinci Baskı, C. 8 s. 454.

7 Laredo, C.2, 876.

8 Pinto, 244.

 

 

İLGİLİ HABERLER

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın