3 Nisan 2020 Cuma 13:28

Soyadlarımız: Albachar, Gavijon, Gomel ve diğerleri...

Naim A. GÜLERYÜZ Kavram 1539 görüntüleme
20 Ocak 2020 Pazartesi

ALBACHAR

Guggenheimer Sefarad kökenli bu soyadının Albahari, Albahary, Albachary gibi değişkenlerine rastlandığını ve Arapça ‘bahri’ kökeninden hareketle anlamının ‘denizci’ olduğunu yazmaktadır1.

GAVİJON

Gavison (Gabison) soyadı coğrafi açıdan İspanya’da Kastilya-Leon Özerk Bölgesi Valladolid iline bağlı Cabezon beldesiyle ilintilidir.

Diğer taraftan İspanyolca ‘inatçı’ anlamına gelen Cabezon kişinin bir özelliğini de ifade edebilmektedir2.

Sözlükte3 “devlete ödenecek vergilerin ve yükümlülerin (mükelleflerin) kaydı”olarak belirtilen ‘cabezon’un bir anlamda ‘vergi toplayıcısı’ gibi bir meslek olasılığı da düşünülebilir.

Toledano, Gabison soyadına rastlanan 14. Yüzyıla ait bir İspanyol belgesinden hareketle TaNaH’ın İyov (Eyüp) kitabını (28:18) işaret etmektedir. Sevilya’da oturan bir aile 1391 yılında oluşan Yahudi aleyhtarı olaylardan sonra Endülüs’te Granada Emirliğine taşınır. 149 fermanından sonra İspanya’da kalıp dinini değiştirmeyi reddeden Ribi Yasef ve ilesi yakılarak idam edilirken (auto da-fe) iki oğlu Abraham ve Yaakov kaçarak kurtulmayı başarır ve Cezayir’de Tlemcen (Tilimsan) Krallığına sığınır. Kendilerine sorulduğunda soyadlarının anlamını belirttiğimiz ayette geçen ‘ramot’4 ve gaviş5 olarak izah ederlerdi6.

GOMEL HOMİYEL HOMEL

Belarus’ta bir kentin adı olan Gomel İbranice sözcük olarak ‘bahşetmek, sunmak’ anlamına gelmektedir. Örneğin ‘karşılıksız iyilik yapmak, bahşetmek’ ifade eden ‘gemilut hasadim’ deyiminde kullanıldığı gibi.

Gomel’i Laredo7 cömert, hayırsever, Toledano8 ‘ödüllendirir’ ifadesiyle sunmakta, Guggenheimer9 ise TaNaH’ın Yeşayau kitabına (63:7) atıf yapmaktadır. Anılan ayette gemalanu (bize bahşedildi) ve gemalam( onlara bahşedildi) sözcükleri yer almaktadır10.

Diğer taraftan Gomel’in zaman zaman ‘merhamet, acımak’ anlamında ‘hemla’ya atıfla Homel Homiel olarak da kullanıldığını ekleyelim. Rav David Sevi, bu ilişkiyi şöyle yorumlamaktadır: “İyilikler bazen hak ediş sonucunda yapılabilirler. Oysa merhamet ve acımada herhangi bir hak ediş söz konusu değildir. Gemilut bahşetmenin de bir karşılığı yoktur. Bu nedenle her iki ifadenin bu anlamda bir ilişkisi olabilir11.

KAPSALİ

İncelediğimiz tüm kaynaklar Kapsali soyadının kökeni olarak Mora Yarımadasının güneyinde Capsali Burnunu ve Kyhera Adasında Kythera’nın eski adı Kapsali’yi işaret etmektedir.

Girit Adasının Candia (Kandiye) kentinde 1228 yılında Capsali soyadını taşıyan bir ailenin kaydına rastlanmıştır. Bizans’ın son Hahambaşısı Girit doğumlu Moşe Kapsali fetihten sonra 4 Temmuz 1480 tarihli ‘İrade’de ifade edildiği gibi ‘metropolid-i Yahudiyan-i İstanbuli’ yani ‘İstanbul’da ikamet eden değişik Yahudi gruplarının lideri’ olarak kabul edilmiştir12.

SİLVA

Silva İspanya’da Galiçya özerk Blgesinde bir belde olup zellikle o yörede rastlanan bir yerel aile adıdır. Kökeni tahta veya orman anlamına gelen Latince ‘silver’dir. 1492 fermanından sonra aile İtalya’ya göç etmiştir13.

SİLVERA- DE SİLVEYRA

Silvera Portekiz’in Torres Vedras bölgesinde bir belde adı olup Portekiz, Meksikai Tunus ve İtalya belgelerinde 16. yüzyıldan beri Yahudi soyadı olarak rastlanmıştır14.

 

1Guggenheimer,18.

2dbs.bh.org.il.

3Velasquez Spanish English Dictionary.

4Rama (çoğulu ramot) takı ve süs eşyası yapımında kullanılan değerli bir madde olan mercan.

5Gaviş= saf kristal.

6Toledano,442.

7Laredo, c.2 s. 473

8Toledano, 452.

9Guggenheimer,290.

10Rav David Sevş, 29 Aralık 2019 tarihli ileti.

11Rav David Sevi, anılan ileti.

12Naim A. Güleryüz, Toplumsal Yaşamda Türk Yahudileri, 2012, s. 197-198.

13Aish (Erişim 02 Ocak 2020)

14dbs.bh.org.il.

 

 

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

GS2

Tünelin Ucu- İzel Rozental

Tünelin Ucu- İzel Rozental

Vizyondakiler

Vizyondakiler