31 Mart 2020 Salı 19:47

SOYADLARIMIZ: Alkana, Araha, Arama, Kali, Galimidi, Şemtov

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 2150 görüntüleme
24 Mart 2020 Salı

ALKANA - ELKANA

Sözcüğün aslı Elkana olmalı. TaNaH’ta (Şemot, 20:5, Devarim 4:24) rastlanan bu deyim aslında ‘kıskanç’ demekse de ‘ödün vermeyen’ şeklinde tercüme etmek ve kullanmak daha doğrudur.[1]

ARAHA

Guggenheimer[2] Arapça düztaban anlamında ‘raha’ (kadem raha) sözcüğüne atıfla bulunmaktadır. Bu şekliyle bir fiziki özellik belirten bir lakaptan türediği düşünülebilir.

ARAMA

İspanya’nın kuzeyinde. Bask Özerk Bölesinin Guipuzcoa iline bağlı bir beldenin yeridir[3].

KALO - KALİ

Yunanca ‘iyi’ anlamında olan bu erkil ‘kalo’ veya dişil ‘kali’ sıfatı gerek yalın gerekse başka sözcüklerle bileşik olarak sıkça soyadı olarak kullanılmıştır.

İsrail’de MÖ 332 yılında başlayan Helenistik Dönem boyunca Yahudi yaşam tarzında yaygın olan Helen etkisi isim ve soyadlarında da kendini göstermiş, Grek ön ad ve soyadları popüler olmuştur. Kalomiti, Kalonymos da bunlardan birkaçıdır.

KALOMİTİ  -  AFNAİM - GALİMİDİ

Afnaim soyadı, İbranice ‘af’ sözcüğünün karşılığı ‘burun’, ‘naim’in de ‘hoş’ olduğuna göre ‘iyi/hoş/güzel burun” yan, ‘güzel burnu sayesinde yüz hatları muntazam olan kişi’ anlamında[4] bir fiziki özelliği tarif eder.

Yunanca ‘burun’ karşılığı ‘miti’ olup Kalomiti de aynı anlamı taşımaktadır. Helenistik dönemde veya yüzyıllar sonra Bizans yönetiminde İbranice Afnaim ile eş anlamda ve onun yerine kullanılmış ve bir Romaniot soyadı olarak günümüze kadar gelmiştir.

Bir adım daha ileri gidersek Galimidi soyadı için 20 Mayıs 2019 tarihli köşemizde naklettiğimiz Avram Galante’nin Ganimidis yaklaşımı yerine Kalomiti’nin bir değişkeni olarak bakmak daha isabetli olur kanaatindeyim.

Guggenheimer de Afnaim’i ‘truly agreable [gerçekten hoş] olarak ifade etmekte ve Kalomiti ilintisini belirtmektedir[5].  

Bu arada ‘af’ sözcüğünün İbranice ‘ve de’, ‘hem’ veya Şir Aşirim’de olduğu gibi ‘aynı zamanda’ anlamına da geldiğini not olarak ekleyelim[6].

KALONYMOS - ŞEMTOV

Helenistik dönemde ‘Kalo’ sözcüğünden türeyen popüler soyadlarından biri de İbranice ‘iyi, güzel isim’ anlamında Şemtov’un (Shem Tov) çevirisi olarak Kalonymos ve türevleridir. Ancak Guggenheimer, sözcüğün Yunanca yazımına göre ‘birini isimlendirmek’ veya ‘iyi kanun’ anlamına da gelebileceğini eklemektedir[7].

Çok daha sonraki tarihlerde, 9. yüzyılda Güney İtalya’da görülen Kalonymos soyadına ailenin (veya ailelerin) Almanya’ya göç etmesiyle 10. yüzyıldan itibaren Orta Avrupa belgelerinde de rastlanır.

Tarihi süreç içinde farklı yazımlarından birkaçı Calonimos, Kalonimos, Klonimos, Colonomos, Kolonikos, Kalmos olup muhtelif dillerde ve ülkelerde 300’e yakın değişkeni bilinmektedir. Yurdumuzda Bonomo, Dekalo, Kalma, Kalman, Latince Calmus, İtalyanca Calimani, Fransızca Calot, Orta ve Doğu Avrupa’da Kalman ve Calman, Kolman ve Colman, Almanya ve Avusturya’da Kohlman, İngiltere’de Coleman, İspanya’da Nome Boneum, Rusya’da Nicola (Nikola), Slovenya’da Columban bu değişkenlerden yalnızca birkaçı olup -son, -sohn, -ski, -sky,  -viç ve benzeri son eklerle türevlerini de unutmamak gerekir[8].



[1] Tora Şemot ve Devarim kitaplarında, Moşe Farsi’nin Türkçe yorumu.

[2] Guggenheimer, 33.

[3] Laredo, c.2 s. 953

[4] Denis Ojalvo’ya teşekkürlerimle.

[5] Guggenheimer, 11.

[6] Rav David Sevi, 1 Kasım 2019 tarihli ileti

[7] Guggenheimer, 380.

[8] dbs.bh.org.il/family names

 

 

 

 

               

 

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Tünelin Ucu-İzel ROZENTAL

Tünelin Ucu-İzel ROZENTAL

Mozotros Ailesi-İrvin MANDEL

Mozotros Ailesi-İrvin MANDEL

Vizyondakiler

Vizyondakiler