5 Ağustos 2021 Perşembe 21:38

Soyadlarımız: ALKABES – ZAKUTO –

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 2549 görüntüleme 1 yorum
20 Mart 2019 Çarşamba

Zakutonun kökeni İbranice ‘zehut’ kelimesi olarak bilinir6. ‘Zehut’ temelde hak, telif, erişim-nail olma demektir.

Rav David Sevi bu sözcüğün değişik kullanım alanlarını belirtmektedir. Örneğin, kökü olan ‘zah’ sözcüğü ‘saf’ anlamına geldiğinden ‘zahut-zakut’un bir karşılığı da ‘saflık’tır. Bunun dışında, ‘yapılan erdemli bir hareketin getirisi ‘(sevap da denilebilir) anlamında kullanılabilir. Nitekim ‘zehut avot’ yani ‘atalarımızın yapmış oldukları maneviyat ile hareketlerin (sevap) hatırı’ olarak izah etmek mümkündür. Bir anlamı da (örneğin) ‘yargılanan ya da aleyhinde konuşulan bir kişide lehte konuşma/savunma yapmak’ olduğu gibi ‘piyangoda ikramiye kazanma’ veya ‘açık artırmada satılan mala sahip olma’ gibi kullanımları da mevcuttur7.

 

 

ALKABES – ELKABES – ALGABİS

Alkabes soyadının kökeni genelde Tunus’ta ‘Gabes’ sahil kenti gösterilir. Arap egemenliğinde iken Yahudileri ticaret ve tarımla uğraşan kent 1159 yılında Muvahhidler tarafından tahrip edilmesini takiben bir daha eski hüviyetine kavuşamadı1.

Ancak Loredo, Gabes kenti sakinlerinin kendilerini ‘kabsi’ olarak anarken ikinci bir sözcüğe neden gerek görebilmiş olmalarını sorgulamakta ve bu ilintide tereddüt etmektedir2.

Toledano ise ‘meslek’ açısından Arapça ‘ekmek pişiren’ anlamında ‘Elkhbaz’ ve ‘sıvacı’ anlamında ‘El Gabbas’ sözcüklerini de vurgulamaktadır3.

Eisenbeth, omuzlarda taşınan önü açık, kapüşonlu veya başlıksız geniş giysinin İspanyolca adı olan ‘capa’nın bir deformasyonu olabileceğini düşünmekte, ayrıca İbranice yazılımında ‘tsadik’ harfi kullanılırsa “Tanrı sürgünleri toplasın” anlamına da gelebileceğini eklemektedir4.

Bet Hatfutsot, ‘bilgi edinen, öğrenen’ anlamına gelen Arapça q.b.s. sözcüğüne de dikkati çekmektedir5.

Bu vesileyle, cuma akşamları Şabat’ı karşılamak için tüm sinagoglarda okunan Lekha Dodi ilahisini Edirne’de besteleyen Kabala uzmanı şair Salomon ben Moses ha-Levi Alkabes’i analım.

1 dbs.bh.org.il/familyname/alkabes.

2 Abraham Isaac Laredo, Les Noms des Juifs du Maroc, Instituto Benito Arias Montana, 1978. 

3 Joseph Toledano, Une Histoire de Familles, Jerusalem, s.410.

4 Maurice Eisenbeth, Les Juifs de l’Afrique du Nord, Alger 1936,  s.108.

5 dbs.bh.org.il/familyname/alqabes.

6 J. Toledano, adı geçen eser, s. 844.

7 Rav David Sevi ‘nin 15 Mart 2019 tarihli iletisi.

 

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Şalom TV GZ

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

TÜNELİN UCU - İzel Rozental