24 Temmuz 2021 Cumartesi 14:09
Radisson

Soyadlarımız: Amato - Amado, Graziani – Graziano, Meşulam 
Mechulam, Sofer – Soferman

Naim A. GÜLERYÜZ Kavram 2405 görüntüleme
16 Nisan 2019 Salı

Amato - Amado

Patrick Hanks, Amato soyadının ‘aşk-sevgi’ anlamında ‘amo’ ile ‘Tanrı’ anlamında ‘Deo-Theo’ sözcüklerinden oluştuğunu ifade etmektedir.

Bet Hatfutsot da aynı yaklaşımda olup İbranice ‘sevgili, sevilen, değer verilen’ anlamında ‘haviv’ sözcüğünün karşılığı olarak belirtmektedir.

Yahudiler arasında 16. yüzyıldan itibaren Romanya ve Osmanlı İmparatorluğunda, daha sonra Brezilya’da da soyadı olarak kullanılan sözcük Orta Çağ’dan beri Amato, Amatus, Amadeos ve benzeri değişik yazımlarıyla Hristiyanlar arasında öz ad olarak görülmektedir.

Graziani – Graziano

Graziani, Latince kökenli dillerde ‘zarafet, incelik, nezaket’ anlamında ‘grace’ sözcüğünden türemiş bir soyadı olarak bilinir. Bet Hatfutsot TaNaH’ın Zeharya/ Zekeriya kitabında (6:14) ‘Hen’ (İbranice zarafet, cazibe, sevimlilik) adını da işaret etmektedir. Yine Bet Hatfutsot bilgilerine göre 13. yüzyılda Portekiz Yahudileri arasında Gracian soyadına rastlanmıştır.

Meşulam  
Mechulam

Bu isme TaNaH’ın değişik ayetlerinde (II. Krallar 22:3, I. Tarihler 3;19, Ezra 8:16) özel isim olarak rastlanmaktadır. Soyadı olarak kullanılması ise daha sonraki dönemlere rastlar.

İbranice anlamı ‘ödenmiş, tamamlanmış’ olan Meşulam sözcüğü, İspanya’dan Portekiz’e geçebilen Yahudilerin orada bir süre (1496’dan sonra vaftiz olmaya ve Katolikliği kabule zorlanana kadar) kalabilmeleri için ödemek zorunluğunda oldukları bedel karşılığında verilen makbuzlara ‘meshulam’ [yani ‘ödendi’] notu düşüldüğü için daha sonra oradan ayrılabilen birçok ailenin bu sıfatı unvan olarak benimsediği ifade edilmektedir. 

Başbakanlık Osmanlı Arşivlerinde, Katalan Cemaatinden gelerek Edirne’ye göç edenlerin listesinde 2 aile ve 3 bekâr (belki çocuk) Meşulam soyadını taşımaktadır6

Sofer – Soferman

İbranice, dini açıdan yenilebilir bir hayvanın derisinden hazırlanmış parşömen üzerine özel bir mürekkeple dini metinler yazabilen özel olarak eğitilmiş kişilere [müstensih - yazılı bir şeyin kopyasını çıkaran] tanınan, ‘yazman’  olarak da ifade edilebilecek bir mesleki sıfattır.

Aşkenaz toplumlarda bu soyadına Soferman veya Solfer olarak rastlanır7.

1 Patrick Hanks and Flavia Hodges, A Directory of Surnames, Oxford, 1988 s. 11.

2 dbs.bh.org.il/familyname/amado.

3 dbs.bh.org.il/familyname/graziano.

4 Joseph Toledano, Une Histoire de Fanilles: Les Noms de Familles Juives d’Afrique du Nord,  Jerusalem. Ramto, 1988, s.594.

5 Rahmetli Avukat İlyazer (Eliezer) Meşulam’dan naklen.

6 BOA Tapu Tahrir Defteri 929 (1519); Naim A. Güleryüz, Tarih Boyunca Edirne Yahudileri, Gözlem, 2014, s. 219.

7 Patrick Hanks and Flavia Hodges, adı geçen eser, s.500.

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Şalom TV GZ

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel