5 Ağustos 2021 Perşembe 21:09

Romano, Galimidi

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 2762 görüntüleme
22 Mayıs 2019 Çarşamba

Etnik ve jenealojik literatürde, Roma İmparatorluğu coğrafyasının Güney İtalya, Yunanistan, Girit ve Bizans gibi bölgelerinde ikamet eden Yahudilerin kurduğu cemaat toplulukları Romaniot (İbranice Romanyotim) olarak anılır.

Romaniotlar etnik olarak kendilerini Sefarad saymazlar. Balkanlar’dan Bizans’a ve Fetihten sonra İstanbul’a göç edenlerin kurdukları birçok sinagog (Ahrida, Yanbol, Kasturiya, İstipol, Veria vb.) ve dolayısıyla ritüeller,16. yüzyılın başında gelen Sefaradların kültür zenginliğinin etkisiyle peyderpey asimile olup Sefaradlaştı1. Edirne’de mevcut Kal de los Gregos Sinagogu 1905 yangınına kadar direndi2.

Yunanistan’da yaşamayı sürdüren Romaniotların büyük bir çoğunluğu II. Dünya Savaşı sırasında Nazilerin işgali sonucu gönderildikleri kamplarda yok edildi. Günümüzde Yunanistan’da (Yanina, Volos, Halkis ve Atina’da), New York’ta (Kehila Kedoşa Janina3) ve İsrail’de (Tel Aviv’de Zakintos ve Kudüs’te Nahlaot’da Ionina) Romaniyot sinagogları faaldir.

Sözcüğün kökeni Bizans İmparatorluğu halkının adı olan Romaioi olarak bilinir. Lisanları da Yidiş veya Judeo Espagnol (Ladino!) değil, Yevanik olarak anılan, İbranice ve bazı Aramice ve Türkçe sözcükler karışımlı/katkılı bir tür Yunancadır.

Romano

Bet Hatfutsot, “Roma kenti veya Moldavya’da Roman şehri gibi adı Rom ile başlayan ve geçmişte Yahudilerin topluca yaşadıkları yerleşim birimlerine” dikkati çektikten sonra Romano soyadının Romaniotlarla da ilintili olabileceğini vurgulamaktadır. Hanks da aynı görüştedir4.

Jewish Encylopedia, Roma 1292 doğumlu filozof ve yazar Leone Romano hakkında bilgi vermektedir5.

Romaner, Romani, Romberg (ve belki de Romi) ve benzeri değişkenleri mevcuttur.

Galimidis – Galimidi – Galin

Galimidi(s) soyadıyla ilgili herhangi bir açıklamaya incelediğimiz hiçbir köken bilim kaynağında rastlamadık. Ancak Galante bu soyadının aslının Galimidis değil Ganimidis olduğunu ifade etmektedir6. Galante, TaNaH’in birçok yerinde7 rastlanan ‘saki’ sözcüğünden hareketle, mitolojide Olimpus Dağı Tanrılarına sakilik8 yapan Ganimedes’in adını almak isteyen, ancak bir Yunan adını kullanmayı arzulamayan bazı Bizans Yahudilerinin ‘n’ harfini ‘l’ ile değiştirerek yeni bir sözcük yarattıkları görüşündedir.

1 Naim A. Güleryüz, Tarih Boyunca Trakya ve Anadolu’da Yahudi Yerleşim Yerleri, Cilt I, s.37-59.

2 Naim A. Güleryüz, Tarihte Yolculuk-Edirne Yahudileri, Gözlem, 2014, s. 81.

3 Piyano virtüözümüz Renan Koen 4 Ekim 2018 de bu sinagogda bir piyano ziyafeti sundu.

4 Patrick Hanks and Flavia Hodges, A Directory of Surnames, Oxford,1988, s. 459.

5 Jewish Encyclopedia, Richard Gottheil ve Ismar Elbogen.

6 Abraham Galante, Histoire des Juifs de Turquie, Tome 1, s. 59.

7 Yaratılış 40:1, I.Krallar 10:5, 2.Tarihler 9:4, vs.

8 Saki: Saraylarda içki dağıtan kimse.

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Şalom TV GZ

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

TÜNELİN UCU - İzel Rozental