5 Ağustos 2021 Perşembe 20:53

Kentlerde Dolaşalım: Kampeas, Cesena, Civre, Çerasi, Mefano

Sefarad Yahudilerinin soyadlarında çoğu kez, doğup büyüdükleri toprakları terk etmeye zorlanan ailelerin, rivayete göre evlerinin anahtarlarını yanlarına alarak, ayrıldıkları kentlerin anısı yer alır. Gelin, bugün biraz İspanya ve İtalya’da dolaşalım…

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 1997 görüntüleme
1 Ekim 2019 Salı

CAMPEAS – KAMPEAS

 İspanya’da adları ‘Campos de’ ile başlayan birçok belde mevcuttur. Ancak tarihi süreç de dikkate alındığında soyadının kökeni konusunda en kuvvetli olasılık Katalan bölgesinde Gerona yakınlarında Campeas köyüdür.

CESENA – CESANA – CEZANA

İtalya’nın kuzeyinde Emilia Romagna bölgesinde Rimini’nin hemen güneyinde küçük bir belde. 14. yüzyılda Malatesta Dükü himayesinde yaşayan Yahudi toplumu 15. yüzyılda hekimleri ve bilgeleriyle ünlendi, gelişti. Ancak 1500 yılında İspanyol-İtalyan asıllı Borgia Ailesi’nin başa geçmesiyle düzenleri bozuldu, dükkânları ve malları yağmalandı ve 1569’da Yahudilerin ülkeyi terk etmeleri emredildi. Son kalan Yahudi ailesi 1593’de ayrılan kentte beş sinagog kalıntısı mevcuttur.

CİVRE - GİBRE

Civre soyadının kökeni hakkında en mantıklı olasılık İspanya, Kastilya-La Mancha bölgesinde Albacete (Arapça Al Basita) iline bağlı Abengibre beldesidir. İbranice (b) harfinin (v) olarak da okunduğunu daha önceki yazılarımızda belirtmiştik.

ÇERASİ  - DJERASİ - GERASİ

 Kudüs’ün Romalılar tarafından fethini (MS 69-70) takiben köle veya esir olarak Sicilya Adasına yerleştirilen Yahudiler adayı terke zorlandıkları 31 Aralık 1492 tarihine kadar değişik yönetimler altında kâh huzurlu kâh acılı yıllar yaşadılar. İspanya’dan çıktıktan sonraki yerleşim duraklarından biri de Palermo’ya bağlı Geraci-Siculo beldesi idi. İleriki yıllarda soyadı olarak kullandıkları Geraci sözcüğü Grekçe ‘akbaba’ anlamında ‘jerax’ sözcüğünden türemiş olup MÖ 8. yüzyılda Grek kolonisi olan bölgedeki kale, akbabaların yuvası olduğundan beldeye de bu ad verilmiştir.  

Çerasi’nin, Ürdün’de Jerash vilayetinin eski adının Gerasa olduğundan hareketle bu kentle ilintili olabileceği yaklaşımına karşın, Çerasi soyadlı birçok ailenin İtalya ile olan çok eski ailevi ve de vatandaşlık bağları da dikkate alındığında İtalya kökeni tezinin daha gerçekçi olduğu kanısındayım.

Guggenheim ise, Arapça ‘zil, çan’ anlamında ‘jaras’ sözcüğünü de köken olasılığı olarak belirtmektedir.

MEFANO - MİFANO

İtalya’nın Adriyatik kıyısında bir sahil kasabası olan Fano’dan ayrılanları simgeleyen bu soyadının Da Fano, Dalfano şeklinde değişkenleri de mevcuttur. 14. yüzyılda kentte bankerleriyle ünlü, kent vergilerinin yarısını karşılayan, bazı ayrıcalıklara da sahip ve yöneticilerin himayesi altında gelişmiş bir Yahudi cemaati mevcuttu. 16. yüzyılın başında kısıtlamalar başlayınca bazı aileler Fano’yu terk ettiyse de 1542’de Sicilya’dan gelen birçok Yahudi ailesi kente yerleşti. Ancak Papalık Devletlerinde uygulanan baskılar sonucu Yahudiler Fano’dan tamamen ayrıldı.

İtalik hurufatı matbaaya kazandıran ünlü matbaacı Sonsino ailesinden Gerşon Sonsino da Fano’dan ayrılarak 1530’da İstanbul’a yerleşti ve matbaasını açtı.

1 visitsicily.info (Erişim tarihi 11 Eylül 2019)

2 Sayın Denis Ojalvo’ya teşekkürler.

3 Guggenheim, 196.

4 dbs.bh.org.il; Richard Gottheil ve İsmarElbogen, “Fano”, Jewish Encyclopedia, 1906.

5 Naim A. Güleryüz, Toplumsal Yaşamda Türk Yahudileri, Gözlem, 2012, s. 13-14.

 

 

 

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Şalom TV GZ

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

TÜNELİN UCU - İzel Rozental