5 Ağustos 2021 Perşembe 21:35

SOYADLARIMIZ: Aboresi, Alboher, Alçe,Almozlino, Avigadol, Azuz

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 3650 görüntüleme
23 Ekim 2019 Çarşamba

ABORESİ

Aboresi İspanyolca sözlük kapsamında, ‘aborrecer’ fiilinin bir geçmiş zaman çekimi olarak ’nefret ettim’ anlamında ise de diğer taraftan İbranice ‘debbağ’ (deri işleyen kişi) mesleğini ifade eden ‘burseki’ sözcüğü ile ilintisi daha isabetli olur.

ALBOHAYRE  - ALBOHER

Albohayre soyadı, İspanya’nın güneydoğusunda, 80 kilometre uzunluktaki Sierra Nevada Sıradağlarının güney eteklerinde kurulu ve Granada eyaletine bağlı Alpujarra (veya Las Alpujarras) beldesiyle ilintilidir. ‘Sıradağlar otlakları’ veya ‘otlaklar sıradağları’ anlamında Arapça ‘al-başarat’ bu dağların adının kökeni için en olası yaklaşım olarak görülmekte1.

711 yılından sonra yöreye yerleşen Berberilerin Kuzey Afrika geleneklerine uyarak kurdukları yamaç çiftlikleriyle tanınan bu köyde yaşayan ve muhtemelen ipek üretimiyle iştigal eden Yahudiler, Granada Emirliğinin 1492’de sona ermesinden sonra yöreyi terk etti. Kalan Araplar, Hristiyanlığı kabul ettirme baskısına karşı koydu ve başkaldırdılarsa da din değiştiren bir azınlık dışındakiler 1567 fermanıyla ayrılmak zorunluluğunda kaldılar2.

Halen Alpujarra de la Siera olarak anılan köy, sükûnet arayalar için bir kırsal turizm merkezi olarak geliştirilmekte. 

Köken bilimci Guggenheimer Albucher, Albohaire ve benzeri değişkenlerine rastlanan bu soyadının Cezayirli Aboulker ailesiyle bağlantısı olasılığını ileri sürmekte, Aboulker sözcüğünün anlamını da ‘cömert, asil, soylu kişi’ olarak vermekte3.

Bu vesileyle, Ziya Paşa, Namık Kemal, Tevfik Fikret, Mehmet Emin Yurdakul ve Yahya Kemal Beyatlı’nın yaşamlarından kesitler ile bazı şiirlerini Fransızcaya tercüme ederek ‘Poèmes et Biographies – Brillantes Figures de la Poésie Turque’ adıyla yayımlayan Moiz Alboher’i (1905-1981) rahmetle anmak isterim.

ALÇE - AL’SHEİKH - HAUPT

Alçe soyadının kökeni aile, Yeşiva, cemaat, idari birim veya benzeri kurumların başkanı anlamında İbranice ‘rosh’ (roş) sözcüğünün Arapça karşılığı olan She(i)kh veya Cheikh’dır. Yemen’den İsrail’e göç edenler arasında Levi-Alsheikh soyadına rastlanmıştı4. 16. yüzyılda İstanbul’da Moise Alcheikh’in Torah Moscé ve Romemoth-El eserlerini de belirtelim.

Almanca karşılığı Haupt veya Hauptman’dır.

Bu arada, Türk Yahudi Basınının yeniden canlanma dönemi yıllarında (1949-1955)  Şalom gazetesinde röportaj ve makaleleri yayımlanan Sami Alçe ile, Yugoslavya’da bir trafik kazasında yaşamını yitiren (1967) Akşam gazetesi muhabiri ve Martı adında bir şiir antolojisi yazarı Matilda Alçe Sakar’ı da rahmetle anarım.

ALMOSNİNO - ALMOZLİNO

İspanya’nın Aragon bölgesinde yaşamış muteber bir ailenin soyadı olarak bilinen Almosnino hakkında değişik yaklaşımlar mevcut.

Bet Hatfutsot Almosnino soyadının kökeni olarak ‘hayırseverlik, hayırseverlik yapmaktan hoşlanan kimse’ anlamına gelen eski Kastilyanca sözcüğü ‘almosnero’yu görmektedir5.

Ancak gerek Bet Hatfutsot gerek Guggenheimer6 sözcüğün Arapça ‘vaiz, hatip’ anlamında ‘müezzin’ sözcüğüyle ilintisine işaret eder.

Kuvvetli bir olasılık da 13. yüzyılda İspanya’da Kastilya ve Leone eyaletinin Soria bölgesinde bir Yahudi toplumunun yaşadığı Almazan kentiyle ilişkisidir.

AVİGADOL

Avi (babam) ve Gadol (büyük) sözcüklerinden oluşan bu soyadı ‘Tanrım Büyüktür’ anlamına gelmektedir.

AZUZ -  AZOUZ -  AZİZ

Sözlük karşılığı ‘sevgide üstün tutulan, ermiş’ olan Arapça ‘Aziz’ sözcüğünün değişik yazımlarıdır. 

 

 

 

 

1 en.wikipedia.org

2 en.wikipedia.org.

3 Guggenheimer, s. 5 ve 19.

4 dbs.bh.org.il

5 dbs.bh.org.il.

6 Guggenheimer, s. 23

 

 

 

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Şalom TV GZ

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

TÜNELİN UCU - İzel Rozental