24 Temmuz 2021 Cumartesi 14:26
Radisson

SOYADLARIMIZ: Alaton, Filo, Koronel, Viterbo

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 4625 görüntüleme
20 Kasım 2019 Çarşamba

Erişebildiğim köken bilim kaynaklarında Alaton soyadıyla ilgili bir açıklamaya rastlamadım. Ancak, temas ettiğim bazı dostların anı kırıntılarından hareketle, sözcüğün anlamını kesin olarak açıklamazsa da, bazı ilginç verilere ulaşmak mümkün oldu.

Kuzguncuk Yahudi Cemaati hakkında bir araştırma yapan Erdem Güven kitabında, İspanya’yı terk edip Sicilya’ya yerleşen bazı Yahudilerin adadan da ayrılmak zorunluğunda kaldıklarında İzmir’e göç ettiklerini anlatmakta ve gelenler arasında Don İzak Alaton adlı bir kişinin varlığını belirtmekte.

İstanbul, Çatalca’da, günümüzde Aydınlar Köyü olarak anılan beldenin adı 1960 öncesinde Alaton Köyü olarak geçmekte. Web sitesinde Alaton sözcüğünün anlamı ‘Taşocağı’ olarak verilmekte, 1877 yılında kurulan köyün ilk sakinlerinin Bulgaristan’ın Tırnava kazasından gelen Türk göçmenler olduğu ifade edilmektedir.

Bir diğer anlatıya göre, söz konusu köyde okuma-yazması olmayan çiftçiler ürünlerini aynı yerde oturan Alaton adında muteber bir zata teslim ederler, o da şehre inip malı sattığında dönüşte adil bir şekilde herkese parasını ödermiş. Köy bu sebeple bu zatın adıyla anılırmış.

Baruh Pinto ise farklı bir yaklaşımla soyadının kökenini, bakır ve çinko alaşımı olan sarı metal  ‘pirinç’in İspanyolca çevirisi’ latòn’ sözcüğünde arar.

FİLO - PHİLO -  FİLOZOF

Grekçe Pilo/Philo (Filo) sözcüğünün anlamı ‘dost, seven’ olup İbranice Yedidyah sözcüğünün çevirisidir. İbranice ‘yedid ‘seven’ demektir. Genellikle ‘sophia’ (bilgelik, akıl, hikmet] sözcüğü ile eşleştirilerek kullanılır.

Bu ismi ilk taşıyan kişinin İskenderiyeli ünlü Yahudi bilge Philon olduğu bilinir. İspanya’da Sevilya’da oturan ve 1476’da bir ev satın alan Don Jaco Pilo’nun kaydına rastlanmıştı. 1660 yılında Shem Tob Pilo adında Kudüslü bir hahamın Kutsal Topraklara bağış toplamak amacıyla Türkiye’yi ziyaret ettiği bilinmekte.16. yüzyıldan itibaren özellikle Selanik’te sıkça görülen bu soyadının Filozofi, Pelosofi, Pılosofi ve benzeri değişkenleri mevcut.

KORONEL - CORONEL 

Coronel İspanyolca ‘değerli taşlardan çelenk, taç’ anlamına gelir.

Sözcüğün Portekizce ‘albay’ anlamına gelmesini ise Hank, İtalyanca ‘colonello’nun (albay) okunuş ve şive farkından kaynaklamış olabileceğine işaret etmektedir.

Koronel, 15. yüzyılda İspanya’da, engizisyon baskısıyla Hristiyanlığı kabullenen ve Kral Ferdinand’ın maliye bakanlığını yürüten Avraham Senior ailesine verilmiş olan bir unvandır. 1503 yılından sonra Portekiz’den Brezilya’ya ve Hollanda’ya göç eden ve çoğu Museviliğe dönen bazı aileler tarafından soyadı olarak kullanılması yaygınlaşmıştı.

VİTERBO  

Adını Roma’nın kuzeyinde Lazio bölgesindeki Viterbo kentinden alır. Geçmişi 8. yüzyıla kadar uzanan kentte Yahudi toplumunun varlığıyla ilgili rastlanan en eski belge 1272 tarihlidir.

Şehirde 13 Haziran 1705’te bir Kan İftirası olayı yaşanmıştı.

1 Hayri Bali, Mete Alaton ve Albert Alaton’a teşekkürlerimle.

3 Erdem Güven, Mekan-Kimlik-Yahudilik, Cinius Yayınları, 2011, 70.

3  trakyanet.com/istanbul/çatalca (Erişim tarihi: 04 Ekim 2019)

4  Albert Alaton (İshak Alaton’dan naklen) 23 Ekim 2019 tarihli ileti.

5 Pinto, 45.

6  Guggenheimer 586, Hanks-Dic. 3/87 vs.

7  İlk yapay zekâlı robota ‘Sophia’ adı verilmiş olması bu sebepten olsa gerek.

8  C.G., Philosophie et Talmud, Arche Dergisi, Paris.

9  Beth H.

10 Revue des Etudes Juives, XVIII, 197-198

 

 

 

 

 

 

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Şalom TV GZ

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel