5 Ağustos 2021 Perşembe 20:11

Soyadlarımız: Mazon, Meir, Ventura,Yeruşalmi

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 3341 görüntüleme
5 Şubat 2020 Çarşamba

MAZON

TaNaH’ta sıkça geçen mazon sözcüğü İbranice ‘gıda, besi, yiyecek’ anlamına gelir. Tevrat’ta (Devarim 8:9) belirtildiği gibi ‘ekmek yenen her öğünden sonra’ söylenmesi gereken Tanrı’ya Şükran duası Birkat Amazon da bu anlamı içerir.

Mazon İspanya’da Galicia Özerk Bölgesinin Lugo ilinde bir yerleşim merkezinin de adıdır. Bölgede rastlanan ilk Yahudi kalıntısı 1285 tarihli bir mezar taşıdır. Müreffeh bir yaşantısı olan Yahudilerin rahatı 1598 yılında yörenin Papalık yasaları alanına girmesiyle bozulur.

19. yüzyıl başında tekrar gelişmeye başlayan cemaat 1814 yılında Papalık yasalarının yeniden uygulanmasıyla peyderpey bölgeyi terk eder1.

Sözcük İspanyolca, ‘görevinin simgesi olarak topuzlu bir tören asası veya masa tokmağı kullanan kişi’ şeklinde tanımlanan ‘maza’ sözcüğünün çoğaltıcı hali olarak da kullanılmaktadır2.

Ünlü eczacı, değişik yerli ilaçlar üreticisi ve Sağlık Dünyası adlı ilmi derginin (1955-1965) yayımcısı Eczacı Albert Mazon’u (1900-1972) anmadan geçmeyelim.

MEİR

Meir sözcüğü İbranice ‘ışık yayan, ışıklandıran’ anlamında bir özel isim iken zaman içinde, toplumsal aydınlatma sağlayan bilgelere verilen bir sıfat olarak kullanılmaya başlandı ve daha sonra soyadı olarak benimsendi.

13. yüzyılda Fransa’da belgelenmiş olan bu ismin Mair, Mayir, Mayer, Meyer, Meroviç ve benzeri yazımlarda değişkenlerine rastlanır.

VENTURA

İspanyolca ‘mutluluk, şans, servet’ anlamına gelen Ventura sözcüğüne 15. ve 18. yüzyıllarda özellikle İtalya ve Yunanistan’da soyadı olarak rastlanmaktadır.

Yurdumuzda da nispeten yaygın olan bu soyadını taşıyan iki kişiyi rahmetle analım: 

1933 Üniversite Reformu’ndan önce Darülfünun Hukuk Mektebi’nde Müderris, İstanbul Hukuk Fakültesinde Roma Hukuku Ord. Prof. olan ve Aralık 1919 İstanbul seçimlerinde Osmanlı Mebussan Meclisi’ne seçilen Mişon Ventura (1881-1961).3

Oğlu, Neve Şalom Sinagogu’nun iki eş mimarından4 Elio Ventura (1919-2005).5

YERUŞALMİ – JERUSALMİ

Yeruşalayim veya Jerusalem (Kudüs) kentiyle ilintili anlamında bu soyadına gerek Rabbani (Rabinik) gerek Karay Yahudilerinde rastlanır. Yerushalmi, Yeroushalmi, Jerozollinski, Erusalimcik gibi değişik yazım ve fonetik değişkenleri mevcuttur.

Bu vesileyle Kuzguncuk doğumlu, İstanbul Üniversitesi mezunu ve uluslararası üne sahip Rabbi Dr. İsaac Jerusalmi’yi saygıyla anmak isterim (1929-2018). Hebrew Union College (Cincinatti-ABD) Tevrat ve Sâmi (Semitik) diller konusunda Emeritus Profesör Isaac Jerusalmi, aralarında; Selanik’te günlük Osmanlı Yahudi yaşamıyla ilgili ilk Yahudi-İspanyolcası anılar, Mehmet Sadık Rifat Paşa’nın Risale-i Ahlak ve Yargıç Yehezkiel Gabay’ın Buen Dotrino karşılaştırması, Yahudi İspanyolcası dilinde Kanunname de Penas (Ceza Hukuku) da bulunan yedi değişik dilde 51 eser vermiş, sayısız makaleleri 148 yayımda yer almıştı.

1 jewishvirtuallibrary.org (Erişim 28 Ocak 2020)

2 Dict.of American Family Names, Oxford, 2003.

3 Ayrıntılı bilgi: Naim A. Güleryüz, Toplumsal Yaşamda Türk Yahudileri, s.20-23.

4 Diğerii: Bernard Motola.

5 Ayrıntılı bilgi: Naim A. Güleryüz, Trakya ve Anadolu’da Yahudi Yerleşim Yerleri, s. 173-174.

 

 

 

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Şalom TV GZ

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

TÜNELİN UCU - İzel Rozental