5 Ağustos 2021 Perşembe 21:08

Soyadlarımız: Assis, Hanay,Haravon,Nehmad,Salis,Sevi, Ayalon, Hirsch, Todros, Yoav,

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 4210 görüntüleme
15 Nisan 2020 Çarşamba

ASSİS

Assissözcüğü Arapça kökenli olup çölde yetişen bir bitkinin adıdır. Assisler daima Halep ve Gaziantep civarında yaşamış Romaniotkökenli bir ailedir. Başlangıçta Helence (Yunanca) konuşan aile 7. yüzyıldan sonra Arapçayı kullanmaya başlamıştı. Kudüs İbrani Üniversitesi Orta Çağ Sefarad Tarihi Fakültesi Dekanı Prof. Yom Tov Assis’in (1942-2013) ailesi Gaziantep Sinagogunun inşaatı için mali yardımda bulunanların listesinde yer almakta[1].

 

HANAY- HANAİ       

Özellikle İran kökenli Yahudiler arasında rastlanan bir soyadıdır. HanahFarsça ‘kına’ anlamında olup ‘hanay’ muhtemelen kına ticaretiyle uğraşan bir kişinin mesleğini ifade eder.

HARAVON

Mezmurlar’da (32:4) rastlanan bu sözcük ‘kuraklık’ anlamına gelir[2].

 

NEHMAD - NECHMAT

Nehmad, İbranice ‘sempatik, şirin, zarif’ anlamına gelir. Tevrat’a uygun olarak yaşayan, yani dinî açıdan makbul olan, arzulanan kişiye hamuddenir[3].

Nehmad çok kez, Tora için ‘çekici, hoş’ (desirable) anlamında bir sıfat olarak da kullanılır[4].

 

SALİS

Bet Hatfutsot ‘barış insanı’ anlamında Shlomo - Salomon adının değişkenlerinden Salman’ın kısaltılmışı olarak belirtir. 

Yunanca sözlük anlamı ‘özen, itina, bakım, ihtimam gösteren’[5]olup muhtemelen ilk kullanan kişinin özelliklerini aksettiren bir sıfat olarak Romaniot kökenli bir soyadı olasılığını da dikkate almak gerekir.

Sözcük olarak Latince, Katalanca ve Esperanto dillerinde ‘salir’ (çıkmak) fiilinin değişik çekim hallerinden biri olarak da görülmektedir.

SEVİ - TSVİ - AYALA - HİRSCH 

Bu adın kökeni Tevrat’ta Tekvin (Bereşit) kitabında (49.21) ifade edildiği gibi Yakup Peygamberin oğullarını etrafına toplayıp kutsarken Naftali için kullandığı ‘ayala’deyimine dayanır. Ayrıca Tevrat’ın Tesniye (Devarim) kitabının eti yenilebilecek/yenilmeyecek hayvanların dökümünü düzenleyen ayetlerinde (14:5 vs) de ‘tsevi’ ve ‘ayala’ terimleri geçmektedir.

Bazı çevirilerde tsevi = ceylan, ayala = geyik olarak tercüme edilirken bazılarında ise tam tersine tsevi = geyik, ayala = ceylan deyimleri kullanılmıştır. Terimlere eril ve dişil olarak bakarsak İbranice tsevi > tseviya ve ayal > ayala sözcüklerine erişiriz. 

49:21 ayetinin ifadesi ise hem dişi geyik hem de dişi ceylan olarak yorumlanabilir. Rav Davit Sevi geyiğin çatallı uzun boynuzlarıyla narin ceylandan daha güçlü ve ihtişamlı olmasından ötürü genelde ‘tsvi’ sözcüğünün önce isim ve sonra soyadı olarak yeğlendiği görüşündedir[6]. 

Aslan, ayı, geyik, kurt gibi hayvan adlarının ad/soyadı/kinuim olarak kullanılması bir Aşkenaz geleneği olup özellikle 18. yüzyıldan itibaren Almanya ve Doğu Avrupa coğrafyasında yoğunlaşmış, geyik anlamında Hirsch soyadı kullanılmıştı.

Nadir de olsa sözcüğün Sefarad toplumuna girişini Rav David Sevi, henüz soyadı kullanılmazken Ben Tsvi (Ben Zvi) olarak anılan ve evlilik bağıyla Sefarad ortamına geçen bazı kişilerin ileriki kuşakları tarafından ‘Ben’ ön eki dikkate alınmadan yalın Tsvi (Zvi) şekliyle soyadı alabilmiş olması ihtimaline de değinmektedir[7].

TODROS

‘Tanrı Armağanı, Bağışı’  anlamında Yunanca kökenli Theodoros/Todoros sözcüğünden türemiş olup Helenistik dönemde, aynı anlamı taşıyan İbranice Natanel/Nathanel yerine kullanılmaya başlanmıştı. 

Arapça karşılığı Attiye olup Yahudice Atiyas, Attiyas soyadıyla da bağdaşmaktadır. 

YOAV - YOAF - JOAB

Yoav’ın anlamı, ‘Tanrı Babadır’ anlamındadır[8].

Kral Davut’un komutanlarından Zeruiah oğlu Yoav’ın adı TaNaH’ın 2. Samuel kitabında (örneğin: 8:16) sıkça geçer.

 



[1]Yom Tov Assis, 6 Eylül 2010 tarihli iletisi.

[2]Guggenheimer, 323.

[3]Murat Nihmet ile Aralık 2005 görüşmesi

[4]Guggenheimer, 545.

[5]Ari Çokona, anılan ileti.

[6]Rav David Sevi, 29 Mart 2020 tarihli iletisi.

[7]Rav David Sevi, anılan ileti.

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Şalom TV GZ

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

TÜNELİN UCU - İzel Rozental