5 Ağustos 2021 Perşembe 21:13

Soyadlarımız: Acar, Çukran, Horvat, Leal, Levi Şimon,

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 4915 görüntüleme
4 Mayıs 2020 Pazartesi

ACAR

Guggenheimer bu soyadının kaynağını ‘işçi, çiftlik çalışanı’ anlamında Arapça ‘akkâr’ sözcüğüne bağlar[1].

 

ÇUKRAN

Çukran soyadını irdelerken üç değişik yaklaşıma rastlıyoruz. Toledano (315), Eisenbeth (114) ve Laredo  (2/1143) Arapça Choucrounsözcüğünün ‘kızıl saçlı’ anlamında bir fiziki özelliği ifade ettiğini belirtir.

Guggenheimer[2]soyadının Arapça ‘şukran’karşılığına işaret etmektedir. Sözcüğün Türkçe anlamı Türk Dil Kurumu sözlüğünde ‘iyilik bilmek, gönül borcu, minnettarlık’ olarak ifade edilir.

14.yüzyılda İspanya’da, 16.yüzyıldan sonra Fas’ta rastlanan bu soyadının Chokroin, Sekroun, Chocron ve benzeri farklı yazımlı değişkenleri vardır.

 

HORVAT - HORWATH - HORVATİ

Horvat, Macar egemenliği döneminde Hırvatistan halkının (Hırvat) Macarca karşılığıdır. Horvati ise Horvat’ın oğlu anlamındadır[3].

 

LEAL

İspanyolca ve Portekizce ‘sadık’ anlamında bir manevi özelliği ifade eder. 

 

LEVİ

Levi Yakup ile Lea’nın üçüncü oğludur. Tekvin 30:34’te ifade edildiği gibi: “[Lea] Yine hamile kalıp bir oğul doğurdu. ‘Kocam artık şimdi bana bağlanır; çünkü ona üç oğul doğurdum’ dedi. [Tanrı, çocuğun] ismini [bu sebeple] Levi koydu.”

Levi İbranice Nilva (eşlik etmek) ile ilintili ve ‘katılacak, bağlanacak’ anlamına gelen ‘Yilaveh’ sözcüğünden türemiştir. 

Musa ile Harun da Levi soyundan olup soy kütükleri, Tevrat’ın Şemot/Çıkış (6:14 ve devamı) ve 1.Tarihler/Divre Hayamim (Bölüm 6) kitaplarında yer almaktadır. Bamidbar/Sayılar kitabında Levi soyundan gelenlerin sayım dışı tutuldukları (1:47-53) belirtilmiş, Levililerin görevleri aynı kitapta  (3:1-49) ve  TaNaH’ın1.Tarihler/Divre Hayamim kitabında (Bölüm 23 ve 24) ayrıntılı olarak tanımlanmıştır. Levililer hakkında Nehemya kitabının bazı ayetlerinde de (9:4, 9:5, 10:9, Babil Sürgününden dönen Levililerle ilgili 12:8) bilgi verilmektedir. 

Bazı araştırmacılar Levi sözcüğünün kaynağını Mısırlıların tabletlerinde veya Yemen’de yaşamış Minalılar’ın lisanında ararsa da TaNaH’taki belirgin ayrıntılı bilgiler karşısında bu gibi yaklaşımlara ihtiyatla yaklaşmak gerekir.

Levi kendine özgü bir aidiyet unvanı olarak çok kez bir başka soyadı ekinde kullanılırsa da genelde yalın, bazen Allovi, Batlevi, Benlevi (Levi’nin oğlu), Dorlevi, Elevi, Halevi, Levitan ve benzeri değişkenleri görülmektedir.

Bu vesileyle tarihte Türk Yahudi Toplumuna değerli hizmet ve katkılarda bulunmuş Levi’lerden birkaçını rahmetle anarak hatırlatmak isterim:

1872-1908 dönemi Osmanlı Hahambaşısı Kaymakamı (Locum Temens) Moşe ha-Levi[4],

Birinci Meclis-i Mebusan Yanya Mebusu Daviçon Ef. David Matasya Levi (1832-1913)[5],

Ünlü Klasik Türk Musikisi Bestecisi ve İcracısı Udi İbrahim Hayat Levi (1878-1948)[6],

Türk Yahudi Basını değerli gazete ve roman yazarı Vittorio Levi (1865-1940)[7],

Türk Yahudi Basını değerli gazeteci yayıncı ve yazarı Moşe Levi Belman (1906-1964)[8],

Değerli Basın Fotoğrafçısı Jak Levi Belman (1921-2007)[9]

 

ŞİMON - SİMON

Tevrat’ta (Tekvin, 29:33) Yakup Peygamberin eşi Lea’nın ikinci çocuğuyla ilgili olarak şöyle denir: [Lea] “Yine hamile kalıp bir oğul doğurdu. ‘Tanrı sevilmediğimi duydu ve bana bunu da bahşetti’ dedi. İsmini [bu sebeple]Şimon koydu.” Şimon ‘işitmek/duymak’ anlamında Şema sözcüğünden türemiştir.

 

 



[1]Guggenheimer, 7

[2]Guggenheimer, 713.

[3]dbs.bh.org.il/family names.

[4]Güleryüz, Bizans’tan 20. Yüzyıla… (2012) s.173-175.

[5]Güleryüz, Toplumsal Yaşamda … (2012) s.121-123.

[6]Güleryüz, Toplumsal Yaşamda … (2012) s.78-80.

[7]Güleryüz, Türk Yahudi Basını…(2015) s.180-181.

[8]Güleryüz, Türk Yahudi Basını…(2015) s.141-142.

[9]Güleryüz, Türk Yahudi Basını…(2015 )s. 209-211

 

 

 

 

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Şalom TV GZ

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

TÜNELİN UCU - İzel Rozental