5 Ağustos 2021 Perşembe 20:30

Soyadlarımız: Ergas, Fresko, Glaser,Wolf,Yeşua, Zakay

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 5641 görüntüleme
13 Mayıs 2020 Çarşamba

ERGAS

Portekizce ‘kaldırmak, yükseltmek’ anlamında ‘erguer’ fiilinin ikinci tekel şahıs çekimidir.

Eisenbeth[1]ve Toledano[2]Beberi lisanında ‘argas’ sözcüğü karşılığının ’adam’ olduğunu, ‘oğlu’ anlamını ifade eden ‘V’ harfinin eklenmesiyle soyadının Yuda ben Vergas formatındaki gibi Vergas olarak da kullanıldığına işaret ederler.

Roma İmparatorluğunda tehlikeli esirleri zincirleyerek cezalandırmak için toprak altında inşa edilen, derin fakat esirlerin çalışabileceği kadar geniş olan ve esirlerin uyuyabileceği daracık bölmeleri bulunan mağaralara ergastulum denirdi[3].  

 

FRESKO - FRESCO  

İspanyolca sözlük karşılığı ‘taze’ olan Fresco mecazi olarak ‘girişimci, genç, hafif (tekstilde)’ yerine de kullanılır. 

İspanya’da Navarre Özerk Bölgesinde bu isimde bir köyün varlığı söz konusudur. 

Toplumumuzda bu soyadını taşımış ünlülerden örnek bir demet sunalım: 

Osmanlı Hahambaşısı (1839-1841) Moşe Fresco,Türk Yahudi Basınının duayeni, tarihi El Tiempo gazetesinin (1875-1930), El Sol, El Amigo de la Famiya, El Enstruktor dergilerinin başyazarı ve sahibi, Yahudi İspanyocası lisanında birçok kitabın yazarı David Fresco[4],  “Essai sur l’Histoire des Israélites de l’Empire Ottoman”(1897) yazarı Moise Fresco, Büyükada Sinagogu kurucularından Avram Aslan Efendi Fresko(1825-1912), Matan Baseter Hayır Komisyonu 1978-81 dönemi Başkanı Mordo Fresko, başarılı sanayici, cömert hayırsever, Balat Or Ahayim Hastanesi Vakfı 1962-72 dönemi Başkanı Rafael FreskoTorel[5]ve daha niceleri.

 

GLASER - GLAZER

Almanca sözlük karşılığı ‘camcı’ olan Glaser bir Aşkenaz soyadı olup bir meslek adını belirtmektedir.

Nitekim Beit Hatfutsot’un verdiği bilgiye göre bu soyadına ilk olarak 1668 yılında, 1. yüzyıldan beri cam üretimi ve işlemesiyle iştigal eden bir Yahudi toplumunun yerleşim yeri bilinen Kuzey Bohemya’nın Teplitz kasabasında rastlanmıştı[6].

Glazer, Glazier, Glaeser, Gleizer ve benzeri değişkenlerine rastlanır.

 

WOLF

Tevrat’ın Tekvin (Bereşit) kitabında (49:27) okunduğu gibi Yakup Peygamberin son günlerinde oğullarını kutsarken Binyamin için kullandığı ‘zeev’ tanımının çevirisi ‘kurt’ olup Almanca çevirisi ’Wolf’ Aşkenaz toplumlarda bazen ön ad bazen de soyadı olarak kullanılmaktadır.

Değişik lisanlarda Lopez (İspanyolca), Lupu (Romence) gibi değişkenlerine de rastlanmaktadır.

YEŞUA - YEOSHUA - JOSHUA

İbranice sözcüğün karşılığı ‘Tanrı kurtarıcımdır’. TaNaH’in ikinci bölümü Neviim’in (Peygamberler) alt bölümlerden Neviim Rişonim (İlk Peygamberler) kitaplarının ilki Yeoşua’da (Yeşu) Musa’nın en yakın yardımcısı olan Yeoşua’nın Musa’nın vefatından sonra Kanaan’yı fethini ve diğer zaferlerini anlatır. 

Tannaim olarak anılan Mişna döneminin (MS 10-220) bilge din adamlarına uygun görülen bu ön ad daha sonra soyadı olarak benimsenmişti.

 

ZAKAY - ZAKKAİ

Zakay sözcüğü İbranice ‘haklı, dürüst, layık’ anlamına gelir. Beit Hatfutsot bu soyadının Irak’ın kuzeyinde MÖ. 9. yüzyılda Asur İmparatorluğu başkenti olan Nineva (günümüz Musul) kenti civarında 7. yüzyıldan beri kalabalık bir Yahudi toplumunun yaşadığı Zakho (Zakhu) beldesiyle bağlantı kurar[7]. 12.yüzyılda yöreyi ziyaret eden ünlü gezginler Tudela’lı Benyamin ile daha sonra Ratisbonlu Petahya anılarında bölge Yahudilerinin yaşamına ve sinagoglarına yer vermişlerdi[8].



[1]Eisenbeth, 124.

[2]Toledano, 428.

[3]en.wikipedia.org/wiki/ergastulum

[4]Güleryüz, Türk Yahudi Basını…, s.159-163,

[5]Rita Ender, ‘Rafael Torel’in Hayatı, Mümkündür Mucizeler’, Gözlem, 2007.

[6]dbs.bh.org.il/familynames

[7]dbs bh.org.il/familynames

[8]Nuh Arslantaş, (çev.) Ortaçağda İki Yahudi Seyyahın İslam Dünyası Gözlemleri, Mimar Sinan Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi Yayınları No. 221, İstanbul, 2009.  

 

 

 MORDO FRESKO 

 

 

 DAVİD FRESCO

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Şalom TV GZ

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

TÜNELİN UCU - İzel Rozental