5 Ağustos 2021 Perşembe 21:50

SOYADLARIMI: Ergas, Filiba, Maior, Mayor, Rabinoviç

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 2580 görüntüleme
20 Mayıs 2020 Çarşamba

ERGAZ - ERGAS (devam)

ERGAZ soyadıyla ilgili olarak geçen haftaki izahata ekolarak[1]:

Grekçe yani eski Yunancada da ‘ergates’ sözcüğüne rastlanmakta. İsim olarak halleri ergatis (erkil), ergatria (dişil), ergates (çoğul) olan sözcük ‘erkek işçi, tarım işçisi, rençper, bocurgat veya vinç’ anlamına gelir[2].

Türkçemizde aynı anlamları taşıyan ‘ırgat’ sözcüğünün kökeni de Türk Dil Kurumu sözlüğünde Rumca olarak belirtilmiştir. Bu durumda Ergas veya Ergaz soyadının Romaniot kökenli olarak kabulü gerçekçi bir yaklaşımdır. 

 

FİLİBA

Adını Bulgaristan’da Balkan Sıradağları ile Rodop Dağları arasındaki ovada Meriç Nehrinin iki yakasında yerleşik Filibe (Plovdiv) kentinden alır. 

Antik zamanlardan beri yerleşim olduğu bilinen ve değişik isimlerle anılan belde MÖ 4.yüzyılda Makedon kralı II. Filip tarafından fethinden sonra imar edilerek Philippopolis olarak adlandırıldı. 

1361 yılında I. Murat tarafından fethedilen kent 1885 yılına kadar Osmanlı egemenliğinde kaldı.1873 yılında İstanbul Edirne Filibe demiryolu hattı hizmete girdi:

Bizans zamanından beri yörede yaşayan Yahudilerin Osmanlı döneminde kentin Orta Mezar Mahallesinde ikamet ettikleri, ticaret ve el sanatlarıyla uğraştığı ve bir sinagogları olduğu bilinmektedir[3].

1887 Bulgaristan nüfus sayımında 2202 olarak tespit edilen Yahudi mevcudu 1938 yılında 6000 civarında idi. II. Dünya Savaşı sırasında 1943 yılında Yahudilerin Plovdi’yi ve ülkeyi terk etmeleri için çıkarılan kararname ise fiiliyatta uygulanmadı.

Bu vesile ile, aramızdan çok erken ayrılan Matan Baseter Hayır Komisyonu 1983-85 dönemi Başkanı ve Ulus Özel Musevi Okulları Vakıf Temsilcisi (2001-2017) Robert Filiba’yı rahmetle anmak isterim.

 

MAOR - BENMAOR

Maor İbranice ‘ışık, lamba’ anlamında olup Meir’in bir değişkenidir. 

Soyadı olarak ‘lamba yapan veya satan’ gibi bir mesleği anımsatabildiği gibi ‘ışık tutan, ışık saçan, aydınlatan’ anlamında bir manevi özelliğe de işaret edebilir[4].

Benmaor’un karşılığı ise Maor’un Oğlu’dur.

 

MAYOR - MAJOR - BENMAYOR

İspanyolca ‘mayor’ sözcüğünün anlamı ‘daha büyük’ olup Rabbiler veya toplumun saygıdeğer kişileri için bir onursal unvan olarak da kullanılır.

Beit Hatfutsot, Tevrat’ta rastlanan ve ‘ışık, aydınlık saçan’ bilge kişi anlamında İbranice Meir adıyla da ilintisi olasılığına dikkat çeker[5].

Coğrafi açıdan Mayorka Adasıyla ilinti ihtimali düşünülse de yaygın Mayorkas soyadının varlığı bu savı gölgelemektedir. Aile İspanya’yı terk ettikten sonra Osmanlı egemenliğinde Selanik’e yerleşmişti. 16. yüzyılda Solomon ibn Mayor Selanik Yeşivası’nın başkanıydı. 20. yüzyılın ilk yarısında ailenin bazı kolları İzmir’e ve İstanbul’a göç etmişti.

İktisat öğrenimini tamamladıktan sonra Maliye Vekâletinin (Bakanlığının) değişik kademelerinde, bu arada Osmanlı hükumetinin yurt dışında para basımı denetimi, Düyun-u Umumiye İdaresi Müdürlüğü, Sayıştay Genel Müdür Muavinliği görevlerinde bulunan Davud Efendi Benmayor’un Osmanlı bürokrasisinde seçkin bir yeri vardır[6].

 

RABİNOVİÇ

‘Haham’ anlamında Rusça ‘Rabin’ sözcüğüne ‘oğlu’ anlamında -ovitch son-ekinin eklenmesiyle türetilmiş bir Aşkenaz soyadıdır.

 



[1]Anımsatan Sn Denis Ojalvo’ya teşekkürler.

[2]en.m.wiktionary.org.

[3]Jewish Virtual Library.

[4]dbs.bh.org.il/family names.

[5]dbs.bh.org.il/family names.

[6]Naim Güleryüz, Toplumsal Yaşamda Türk Yahudileri, 156.

 

 

 

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Şalom TV GZ

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

TÜNELİN UCU - İzel Rozental