5 Ağustos 2021 Perşembe 20:52

Soyadlarımız: Baker, Donio, Franko, Gaon,Emanuel,

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 4150 görüntüleme
10 Haziran 2020 Çarşamba

BAKER

Beit Hatfutsot Baker soyadının, İbranice ‘Kutsal Evlatlar’ anlamında ‘Bene (Bnei) Kedushim Rabanim’ deyiminin kısma adı (akronim) olduğunu ifade eder[i]. Bu tanım Talmud’da (Pesahim, 104/1) Rabi Menahem Bar Simay için kullanılmıştır. İbranice genelde kısaca Bet ve Kof Harfleriyle yazılır[ii].  

1260 yılında Köln’de rastlanan bu soyadıyla ilgili bir diğer yaklaşım da Baruch (Baruh-kutsanmış deyimiyle muhtemel ilintisidir.

İngilizce ‘baker’ veya Almanca ‘baecker’ sözcülerinin çevirisinin ‘fırıncı’ olması daha yakın dönemlerde bu sözcüğün bir meslek sahibi tarafından benimsenmiş olabileceği ihtimalini düşündürür. 

 

DONIO

Yurdumuzda genellikle İzmir ve Ege Bölgesinde daha sık rastlanan bu soyadı İspanyolca ‘sahip’ anlamına gelen ‘dueno’ sözcüğünden türemiş, bir lakapken daha sonra soyadına dönüşmüştür[iii].   

 

 Prof. Dr. Alfred Erich Frank   

FRANKO - FRANCO

İspanyolca Franco sözcüğünün Türkçe çevirisi ‘serbest, özgür, muaf, doğal, samimi’ ve benzeri anlamlarla ifade edilebilir. Franklar Arapça Al Franji veya El Franji olarak anılmaktadır. İstanbul’da, çoğunluğunu İtalyan uyruklu yabancıların oluşturduğu Comunita Israelitico-Straniera di Constantinopoli tarafından kurulup 1885 yılında faaliyete geçen sinagog da halk arasında El Kal de los Frankos adıyla tanınır[iv].

Tarihi açıdan: Bir Cermen kabilesi olan Franklar 3. yüzyılda, Main Nehriyle Kuzey Denizi arasında yaşamıştı. Romalıların Francos, Franji olarak adlandırdıkları bu halkın yaşadığı bölge daha sonra Frankonia, Francia olarak anılmış ve Ortra Çağ Almanyasının nüve dukalıklarından biri olmuştu. 5. yüzyılda Gollerin kurdukları devlet 843 tarihli Verdun Anlaşmasıyla France adıyla olarak tanınmıştır. 

Coğrafi açıdan: Almanya, Avusturya ve Polonya’da adları Frank ile başlayan (örneğin Frankenberg, Frankenau, Frankenburg, Frankenstein vs) kent isimleriyle ilinti kurulabilmektedir.

Yahudilerin 4. yüzyıldan beri bölgede yaşadıkları tespit edildi. 16. yüzyıl ve sonrası Sefarad edebiyatında Franko, Avrupa Aşkenaz Yahudilerini ifade etmek için kullanılırken Doğu Avrupa’da bu deyim Osmanlı vatandaşı olup Yahudi İspanyolcası (Judeo-Espagnol veya Ladino) konuşan Osmanlı Yahudilerini tanımlamak için kullanılmıştı.

1492 Fermanından sonra İspanya Francolarına Amsterdam, Londra, Tunus, Venedik, Girit ve Selanik’te rastlanmaktadır. 

Sözlük anlamıyla franco sözcüğü ‘bedelsiz, ücretsiz, serbest’ anlamına da gelir.

Franchi, Frank, Frankel, Franks, Franck, Franke, Frankenburger, Fraenkel, Franc, Franklin, Franchetti vs gibi değişkenlerine rastlanır.

Yurdumuzda ünlü bazı Frank(c)olar: Avukat ve gazeteci Gad Franko, kardeşi gazeteci Hizkiya Franko, milli atlet İsak Franko. İstanbul Üniversitesi Vakıf Gureba Hastanesi İç Hastalıklar Kliniği Başkanı Prof. Dr. Alfred Erich Frank, araştırmacı-eğitimci M. Franco vs. 

 

 

 

 

 

 



[i] dbs.bh.org.il/family names

[ii] Rav David Sevi, 1 Mayıs 2020 tarihli ileti.

[iii] Bkz. Duenyas – Şalom 30 Ocak 2019.

[iv] Güleryüz, Trakya ve Anadolu’da …, C.1, s.165-168 ve 180-182.

 

 

Düzeltme

Geçen haftaki BARHA soyadı açıklamamda yer alan ve İbranice  'kaçıyor' anlamına geldiğini ifade ettiğim sözcüğün aslı BOREAH olup daktilo hatası olarak Boreh yazılmıştır. Özür dileyerek düzeltirim.

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Şalom TV GZ

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

TÜNELİN UCU - İzel Rozental