25 Kasım 2020 Çarşamba 00:39

SOYADLARIMIZ: Mandel, Hanok, Hanuka, Taragano

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 6329 görüntüleme
28 Temmuz 2020 Salı

MANDEL - MENDEL

Mandel’in Almanca sözlük karşılığı ‘badem’ olup Aşkenaz Yahudileri tarafından hem özel isim hem de soyadı olarak kullanılır.

Kaganof bu adın Aşkenaz toplumda Tişa BeAv orucundan sonraki hafta içinde doğan erkek çocuklara verilmesi geleneğine işaret etmekte, ancak bunun nedeni konusunda bilgi vermemektedir. 

Mandel aynı zamanda ‘teselli eder, teselli ediyor’ anlamında Sefarad Menahem adının da Yidiş karşılığıdır

Almanya’da Ren bölgesinde bir belediyenin de adı olan Mandel ayrıca ‘bademcik’ (boğazda) karşılığı olarak da kullanılır.

Mendel, Mandeli, Mandi vb. değişkenleri, farklı son eklerle Mandelssohn, Mandelbaum, Mandelberg, Mandelbrot vb. çok sayıda türevleri mevcuttur.

Karikatürist İrvin Mandel ile (eşi) ilk Türk Yahudi Kadın Onkolog Prof. Dr. Nil Molinas Mandel yurdumuzda bu soyadını taşıyanlardan ikisidir.

Kaynaklar: Hatfutsot/familynames; Kaganoff,177; Menk,510; Rottenberg, 282; Guggenheimer, 48.

 HANOK - HANOKA

Hanok (Hanoch, Hénoc)) adına TaNaH’ın değişik kitaplarında rastlanmaktadır. Yaratılış kitabında (5:18) Adem’den sonra altıncı kuşakta, Yeret’in oğlu (=Nuh’un

Büyükbabası) Hanok adını taşımaktadır.

Yaratılış (25.4) ve 1.Tarihler (1:33) kitaplarında Midyan’ın oğlu Hanok’un ismi geçmektedir.

Yaratılış (46:9) ile 1.Tarihler (5.3.) de İsrail’in ilk oğlu Ruben’in oğlu Hanok ve Sayılar kitabında (26:6) da Hanok’un soyu (İnglizce Hanochites, Fransızca Hénokites) ifadeleri yer alır.

İleriki dönemlerde soyadı olarak benimsenen Hanok ve Hanoka’yı Hanuka soyadıyla karıştırmamak gerekir.

Kaynaklar: Hatfutsot/familynames; Smith’s Bible Dictionary; Vitali Hanoka ile 22 Temmuz 2020 tarihli görüşme. 

HANUKA

Hanok soyadıyla ile karıştırmamak gerekir. Hanuka İbranice ‘ithaf’ anlamına gelir. Yahudilerin MÖ 2. yüzyılda Helenlere karşı kazandıkları zaferi simgeleyen Hanuka Bayramı her yıl İbrani takvimine göre 25 Kislev’den (yaklaşık Aralık ayı) itibaren sekiz gün boyunca kutlanır.  

Özellikle Azerbaycan, Gürcistan ve Buhara Yahudileri arasında yaygın olan ve bu bayram süresince doğan erkek çocuklara Hanuka adının verilmesi geleneği daha sonra soyadı olarak sürdürülmüştür.

Kaynaklar: Kavram ve Değerler,60-63.

 TARAGANO

Bu soyadının geçmişi İspanya’nın kuzeydoğusunda Katalonya Özerk bölgesinde Tarragona ve Tarrega kentlerine uzanır.

Yahudiler, MÖ 5. yüzyıldan daha eski olan Taracco şehri üzerinde kurulu ve Terracona olarak da bilinen liman kenti Tarragona’ya Romalılar döneminde yerleşmeye başladı. Surlarda Portella de Jueus (Yahudi kapısı) den girilen Yahudi mahallesi (Juderia) Plaça del Angels’e kadar uzanırdı. Şehir Orta Çağ’da Yahudilerin Kenti olarak anılırdı. Rekonkistayı takiben başlayan ve gittikçe artan kısıtlamalar, 1348 veba salgını, 1391 zülüm olayları ve 1492 fermanıyla Taragano Yahudiliği sona erdi.

13. yüzyılda müreffeh bir seviyeye ulaşmış olan Tarrega Yahudileri Mayor Meydanı ile Dondara Nehri arasındaki yörede yerleşmiş olup sinagogları günümüzde Plaza de la Palla olarak anılan meydanda idi. 

Taraganolar 1492’den sonra genelde İtalya’ya ve oradan Osmanlı İmparatorluğuna göç ettiler. 19. yüzyılın sonunda ve 20. yüzyılın başında Taragano (Tarragano) Ailesinin üç kuşağı (Sabetay, İsrael ve Hayim) İngiltere’nin Çanakkale Konsolosluğunda konsolos muavini olarak görevde bulundular.

Kaynaklar: Hatfutsot/familynames; Lacave,169-171; Richard Hottgott/Mayer Keyserling, ‘Tarragano’, JE 1906, levantineheritage.com/pdf/Consuls_of_the_Dardanelles.pdf.

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Mozotros Ailesi- İrvin Mandel

Mozotros Ailesi- İrvin Mandel

Tünelin Ucu-İzel ROZENTAL

Tünelin Ucu-İzel ROZENTAL