5 Ağustos 2021 Perşembe 20:50

Soyadlarımız: Bahat, Karmi, Loya, Merkado

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 2715 görüntüleme
26 Ağustos 2020 Çarşamba

BAHAT

İbranice Bahat/Baat sözcüğünün karşılığı ‘su mermeri, kaymak taşı (albatr)’ adlı mineral olup bunu istihsal eden, işleyen veya ticaretini yapan anlamında bir meslek adı olarak kullanılmış olabilir.

‘Behar’dan türemiş olabileceği de bir diğer olasılıktır. 

Kaynak: Guggenheimer, 55. 

KARMİ - CARMİ - WEİNGARTEN

Tevrat’ın değişik bölümlerinde (örneğin: Yaratılış 46:9, Çıkış 6:14) Yakup’un ilk oğlu Ruben’in dördüncü oğlu olarak rastlanan bu isim İbranice ‘Bağım’ anlamına gelmektedir. Aşkenaz ortamda karşılığı Weingarten olarak da kullanılmaktadır.

Bet Hatfutsot Fransa’nın güneyinde Crémieu kasabasında 14. yüzyıldan beri yerleşik Yahudi toplumuyla ile Karmi veya Carmi (Carmy, Charmi) soyadı arasındaki muhtemel ilintiye temas etmektedir.

Türk Yahudi Basınının Edirne’deki ilk örneği Baruh ben İsak Mitrani tarafından 23 Mayıs 1881 tarihinde yayımlanmaya başlanan Karmi Mihtav İti Leumi başlıklı ulusal edebi dergidir. 

Genç yaşta yaşama veda eden İlan Karmi The Jewish Community of İstanbul in the Nineteenth Century ve Jewish Sites of İstanbul başlıklı iki kitabın yazarıdır.

Kaynaklar3Dict.Hanks, 1/292; Hatfutsot/familynames; Guggenheimer,** Güleryüz-Basın, 58.

         LOYA - DELUYA - LUYA

Loya soyadına İspanyolca, İtalyanca, Fransızca dahil birçok dilde rastlanmakta olup anlamı ve kökeni konusunda değişik yaklaşımlar mevcuttur.

Coğrafi açıdan, İspanya’nın kuzeyinde Navara özerk eyaletinde Pamplona kentinde Esprogoi belediyesine bağlı, tarihi mezarlarıyla da ünlü, ancak günümüzde artık varlığı kalmayan Loya beldesini belirtmemiz gerekir. Pamplona Navarra’nın Tudela’dan sonra en önemli Yahudi merkeziydi. Yahudi mahallesi kentin güneydoğusunda şehir duvarlarına dayalı olup Portal de la Juderia olarak anılan bir kapıdan girilirdi. Birinin adı Mayor olan iki sinagoga sahip kent, ünlü Din Adamı Hayim Galipapa ve polemikçi Şemtov ben İsaac Shaprut ile Kardinal Pedro de Luna arasındaki tarihi tartışma ile de ünlüdür.

Osmanlı tarihinde Loya beldesi Levşe olarak geçer.

İtalyan kökenli olduğunu ileri sürenler arasında da üç değişik soyadına atıfta bulunurlar: Avlu, balkon, sundurma anlamında ‘loggia’,Yunanlı göçmenler tarafından Sicilya’ya götürülen ve kilisede vaaz veren konuşmacıyı ifade eden Grekçe ‘logia’ ile İtalyancanın Toskanya lehçesinde Etrüsk dilinden kalıp İtalyan madenciler tarafından Sardinya ve Ligurya’ya götürülen ‘kirli’ anlamında ‘loia’ sözcüğü.

De Loya ise İspanya Kralları tarafından bazı İtalyan kökenli vatandaşlarına verilen bir asalet unvanıdır.

Dr. Eti Loya (1938-2011) ilk Türk Yahudi Kadın Narkozitör ve Reanimasyon Uzmanı sıfatını taşımaktadır.

Kaynaklar: genealoji.comen.wikipedia.org/wiki/Loya; Lacave, 131-132; Dict.Hanks, 2/457. Alessio and Battisti, “Dizionario Etimologico Italiano”; Güleryüz-“Mesleklerimde İlk Türk Yahudi Kadınları”. 

MERKADO - MERCATO - KAUFMAN

Sözcük genel anlamda İspanyolca (özellikle Galiçya lehçesinde) ‘satın alma’ anlamında ‘mercar’ fiilinden türemiştir.

Bazı Sefarad toplumlarda bir zamanlar yaygın bir inanca göre, ailede bir çocuk öldükten sonra doğan bebek ölüm meleğini yanıltmak ve planını bozmak amacıyla bir akrabaya veya komşuya sembolik olarak satılır ve ‘satın alınmış’ anlamında Mercado (eril) veya Mercada (dişil) adı verilirdi.

Mercado İspanyolca ‘market’ ve de ‘satıcı, tüccar’ anlamında bir meslek adı olarak da düşünülebilir. Aşkenaz toplumda Almanca tüccar karşılığı ‘Kaufman veya Kremer olarak rastlanır.

Nihayet coğrafi açıdan, İtalya’nın güneyinde Campania bölgesinde, bir zamanlar aktif bir Yahudi toplumunun bulunduğu Salerno kentine (bakınız Şalom 19.02.2020 tarihli köşemiz) bağlı Mercato San Saverino kentiyle ilintisi olanağına da değinmek gerekir.

C veya K, D veya T yazımlı birçok değişkeni mevcuttur.

Kaynaklar:  Hatfutsot/familynames. 

 

 

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Şalom TV GZ

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

TÜNELİN UCU - İzel Rozental