5 Ağustos 2021 Perşembe 21:29

Soyadlarımız: VEİSSİD, TELVİ, GERON, CAİNO

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 4146 görüntüleme
4 Kasım 2020 Çarşamba

VEİSSİD

Katalanca ‘eski’ anlamında ‘vell’ (okunuşu: vey) ile Arapça bir asalet unvanı olan  ‘sayyed’ veya ‘sid’ten oluşur. Genelde nesilden nesle geçen bu gibi unvanlar 16. yüzyıldan sonra soyadına dönüşmüştür. Osmanlı İmparatorluğunda Selanik ve İstanbul’da rastlanmaktadır.

Avukat Jak (Yako) Veissid (1921-1995) 1973 ile 1991 yılları arasında Türkiye Hahambaşılığı Fahri Danışmanlar Kurulu Başkanlığını yürütmüştü.

Kaynaklar: Hatfutsot/141920

 

TELVİ - TALBİ

Özellikle Bulgaristan’da rastlanan bu soyadının aslı Talbi olup kökeni Arapça ‘istekli, isteyen’ anlamına gelen ‘talib’ sözcüğüdür.

Kaynaklar: Hatfutsot/19789336; Guggenheimer,764; Sobrenombres, 401

 

GERON   

İspanyolca Gerona veya Katalanca Girona İspanya’da Katalunya Özerk Bölgesindedir. Romalılar tarafından kurulup Gerunda olarak adlandırılan kent daha sonra Geronali ve Horona adlarını da taşımıştır.

Aralarında Nahmanides (RambaN) gibi değerli Talmud ve Kabala bilginlerinin doğup yetiştiği kentte 10. yüzyılda Yahudi izlerine rastlanırsa da Yahudi toplumunun gelişmesi özellikle 12. yüzyılda oluşmuş, 13. yüzyılda doruk noktasına erişmişti. Aragon Kralı Pedro III döneminde kentin idari yapısında önemli mevkilerde Yahudilere de yer verilmişti. Ancak yüzyılın sonunda başlayan kısıtlamalar, 1391 pogromu ve izleyen olaylar sonun başlangıcı olmuştu. Sürekli din değiştirme baskıları ve yaşam ortamı kısıtlamaları sonucu kentin Yahudi varlığı 1492 fermanı sırasında artık dibe vurmuştu.

Yöreyi salimen terk etmeyi başaranlar Geronim olarak anılmaya başlanmış, bu sıfat daha sonra Geron soyadı olarak benimsenmişti. Osmanlı İmparatorluğuna gelerek Edirne’ye yerleşenler Katalunya Sinagogunu kurmuştu.

Geron ailesi Edirne’de 18. ve 19. yüzyıllar boyunca kentte aynı anda hizmet veren biri Sefarad diğeri Aşkenaz kökenli iki eş hahambaşı sülalesinden biridir (Diğeri Bekhmohar Ailesi). 1722’de göreve gelen Avraam Rafael Yaakov Geron’u, Eliakim Geron, Yakir Astruk Geron, Yaakov Avraam Geron II, Behor Eliakim Geron II, Ribi Presyado olarak anılan Yakir Astruk Geron II, Avram Yaakov Geron III, Sultan Abdülhamid tarafından Mecidiye Nişanıyla onurlandırılan Mordohay Geron ve Geron Hahambaşılar zincirinin son halkası Samuel Geron (1905) izlemişti. Bu arada Sultan Abdülaziz’in 19 Temmuz 1863 tarihli iradesiyle İstanbul’a çağrılan Yakir Astruk Geron II Hahambaşı Kaymakamı (Locum Tenens) olarak başladığı görevi 1874 yılına kadar sürdürmüştü. 

Gerona kenti Yahudi mahallesi (Call) şimdiki Força ile Dr Oliva i Prat Sokakları arasındaki alanı kapsardı. Bazı evlerin pervazlarında halen mezuza izleri gözükmektedir. Arkeoloji Müzesi ile Kent Tarihi Müzesinde koruma altına alınmış birçok mezar taşı sergilenmektedir. 1492’den kalan ve sembolik bir bedelle kent belediyesine satılan sinagog binası halen kamu binası olarak kullanılmaktadır.                                                                                                                                                                                              

Kaynaklar: JVL/Gerona; Hatfutsot/173344; Lacave,148-161; Güleryüz-Edirne, 65-68 ve 223.

 CAİNO - KAİNO

İtalya’nın Lombardiya bölgesinde Brescia eyaletine bağlı bir komün adıdır.

Bölgeye ilk Yahudilerin Romalılar zamanında getirildiği sanılmaktadır. 5. yüzyıla ait bir kitabe bulunmuşsa da esas yerleşim Venedik egemenliği döneminde 1426 yılında başlamıştı. Özel kurallara bağlı olarak yaşayan, yalnızca parasal konularla meşgul olmalarına izin verilen, zaman zaman kenti terk zorunda kalıp sonradan tekrar dönen Yahudiler 1571 Lepanto (İnebahtı) savaşından sonra kenti kesinlikle terk etmişlerdi. İleriki dönemlerde gelenler olmuşsa da yerleşik bir toplum düzeni oluşmamıştı.

Brescia ünlü matbaacı Gershon ben Moses Sonsino’nun kurduğu matbaa ile ünlüdür.

Kaynaklar: Jew.Enc./3682,

 

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Şalom TV GZ

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

TÜNELİN UCU - İzel Rozental