17 Nisan 2021 Cumartesi 15:20
Beymen 5-20Nisan
Beymen 5-20Nisan

Soyadlarımız: BENADRETE, MEVORAH, BENCOYA, EFRAİM

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 3773 görüntüleme
2 Aralık 2020 Çarşamba

BENADRETE  (BENARDETE)

‘Adret’ sözcüğü, eski bir Fransız lehçesinde karşılığı ‘uygun, doğru, iyi’ olan ‘adreg’den türemiş olup günümüzde ‘bir dağın güneş gören yamacı’nı ifade eder. Ancak soyadıyla ilintisini, TaNaH’ın Hezekiel (Yehezkiel) kitabında (17:8) ‘görkemli, güçlü, muazzam’ anlamında kullanılan ‘aderet’ sözcüğünde aramak daha isabetli gözükmektedir. Rav Sevi, ‘adret’ için sözlükte ‘sefirot’taki görkem’ anlamına gelen ‘hod’ şıkkına da rastlandığını eklemektedir.

Ünlü din bilgini Rav Shlomo ben Adret (kısma adı Rashba) 13. yüzyılda Barselona’da yaşamıştı. Kentteki tarihi Yahudi mahallesinde bulunan eski Mayor Sinagogu günümüzde Shlomo Ben Adret Sinagogu olarak adlandırıldı.

İzmir Mezarlığında 19. ve 20. yüzyıllara ait gömü kayıtları mevcuttur.

Yurdumuzda sıkça rastlanan Benardete soyadının aslının Benadrete olduğunu ısrarla savunan değerli arkadaşım Yılmaz Yermiya Benadrete’yi rahmetle anarım.

Kaynaklar: www.lexico.com/defimition/adret; Rav David Sevi, 24 Kasım 2020 tarihli iletisi; Naim A. Güleryüz,’Barselona Shlomo Ben Adret Sinagıogu’, Şalom, 24 Mart 2004; www.rashbagen.com/rsearch-for-adret-family.

 

BENCOYA (BENCUYA) - BENJOYA

Aslı Ben-Joya olup Ben-Goya olarak yazılıp İspanyolca aksanıyla Benhoya olarak da seslendirilebilir.

Joya İspanyolca sözlük anlamı ‘mücevher’dir. Bu alanda üretim veya ticaret yapan bir kişi tarafından benimsenmiş, daha sonra oğlu anlamında ön-ek ilavesiyle soyadı olarak yerleşmiş olabilir.

Coya, mecazi anlamda ‘değerli, çok kıymetli’ anlamında bir lakap, takma ad da olabilir.

Benjo adı Benjamen’in kısaltılmışı olup Benjoya-Bencoya ile ilintisi yoktur.

Kaynaklar: Guggenheimer, 83, 84, 87.

EFRAİM  - EPHRAİM - BEN EFRAİM

Tevrat’ın Yaratılış kitabında belirtildiği gibi (41:52) Yusuf Mısır kökenli karısı Asenat’tan olan ikinci çocuğuna ‘Tanrı sıkıntı çektiğim ülkede beni verimli kıldı’ diyerek Efraim adını verdi. Efraim İbranice sözlük karşılığı ‘verimli, bereketli’ anlamındadır. Ben Efraim Efraim’in oğlu anlamındadır.

Kaynaklar: Hatfutsot, ID: 185454; Menk, 262¸ Smith’s.

MEVORAH

İbranice sözlük anlamı ‘mübarek, kutlu’ olup Tanrı’ya hitaben kullanılan bir ifadedir. Aynı zamanda cuma akşamları Musevi dininin temel ögelerinden Şabat gününü kutsamak ve selamlaşmak için de söylenir: “Yei Şem Aşem Mevorh, Barehu et Ad. Amevorah.”

PONTREMOLİ

İtalya’nın batısında Toskana Bölgesi Massa -Carrara eyaletinde bir komündür. Adını, beldenin içinden geçen Magra Irmağı üzerindeki ‘titreyen köprü’ anlamında Pontremoli köprüsünden alır. Mavi-beyaz damarlı mermer madenleriyle ünlü beldenin yaklaşık MÖ 1000 yıllarında kurulduğu tahmin edilmekte.

Toskana bölgesinde Yahudilere 12. yüzyıldan beri rastlanır. Yayınlanan kararnamelerle 14. yüzyılın sonundan itibaren bankerlikle iştigal etmelerine izin verilen Yahudiler 16. yüzyılda bazı kısıtlamalarla karşılaştılar. Ancak 18. yüzyılda önce Avusturya, daha sonra da Fransız egemenliği sürecinde kendilerine eşit haklar tanındı. Toskana kentlerindeki Yahudi cemaatleri 20. yüzyılın başından itibaren peyderpey küçüldüler.

İzmir’de 1 Ekim 1914’te açılan Karataş Yahudi Lişesi - Midraşa İvrit Okulu müdürlerinden biri Rafael Pontremoli idi.

Kaynaklar: en.wikipedia.org/wiki/Pontremoli (Erişim 28 Kasım 2020); JVL/Tuscany; Galante 1986,3/116 ve 4/328.

SİGALA

Menk Sigal’i Segal’in Fransızca formatı olarak görmektedir.

Hanks ise bu sözcüğü İspanyolca ‘kerevit’ (tatlı su istakozu) anlamında ‘cigala’nın değişik bir yazımı olarak belirtir.

Kaynaklar: Menk,682; Dict.Hanks,3/348.

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

GZ

TÜNELİN UCU

TÜNELİN UCU

MOZOTROS AİLESİ

MOZOTROS AİLESİ