29 Temmuz 2021 Perşembe 18:06
Radisson

Soyadlarımız... ADUT, SAPAN, BENSİNYOR, RAKOŞ, RAPAPORT

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 2204 görüntüleme
9 Aralık 2020 Çarşamba

ADUT – EDUT(?)

Adut soyadına herhangi bir kaynakta rastlayamadım. Macar, Sırp, Hırvat, Slovak lisanlarında bu sözcük mevcutsa da anlamlarının bir Yahudi soyadı olarak değerlendirilmesi kanaatimce pek olası değil. 

Alef-dalet-vav-tet harfleriyle yazılan Adut’un ‘Adato’ ile ilintisi de zayıf görülmekte.

 

Adut’u andıran yazımıyla (ayin-dalet-vav-tav) yaklaşabileceğimiz Edut ise kullanıldığı yere göre değişik anlamlar ifade edebilen çoğul bir sözcük. Rav David Sevi’nin konuyu araştırmasından tespit edebildiğim şekliyle: TaNaH’ta (Mezmurlar 60) geçen Edut gerek ‘antlaşma’ gerekse ‘gül şeklinde bir musiki enstrümanı’ olarak çevrilebiliyor.

Edut ‘yasalar’ anlamına da gelip ‘mitsva kapsamındaki yasalar’ı belirtebiliyor.

‘Tanık’ anlamında ‘ed’ kökünden hareket edilirse, ‘luhot aedut = tanıklık levhaları (yani on emir levhaları) örneğindeki gibi ‘tanıklık’ olarak okunabiliyor.

Nispeten daha uzak da olsa ‘toplum’ anlamında ‘eda’ sözcüğünün çoğul hali olan ‘edot’ ile de bağlantı düşünülebilir.

Kaynaklar: Rav David Sevi, 26 Kasım 2020 tarihli iletisi.

BENSİNYOR - BENSENİOR

Senior sözcüğü ‘yaşlı bilge adam’ anlamını yansıtmakta, ‘Ben’ ön-takısıyla ‘senior’un oğlu’nu ifade etmektedir. Seneor soyadıyla ilintisi yoktur (Bakınız Seneor).

Türk Yahudi basınının kıdemli kalemlerinden Yakup Bensinyor İzmir’de El Meserret ve El Nuvelista gazetelerinin yazarlığını, La Boz de İzmir gazetesinin başyazarlığını, gazete kapandıktan sonra da İstanbul’da yayınlanan La Boz de Oriente ve La Boz de Türkiye gazetelerinin İzmir muhabirliğini yürütmüştü.

Kaynaklar: Albert Cohen, LBT. 1 Kasım 1941; Güleryüz-Basın, 148.

RAKOŞ - RAKOCZY

Macar ve Slovak lisanlarında değişik anlamlar ifade edebilen sözcüğün Aşkenaz kökenli bir soyadı olarak Macaristan’da Rakoc (Rakovec) kentinden esinlenmiş olması en yakın ihtimal. Racoczy özellikle 17. ve 18. yüzyıllarda Macaristan ve Transilvanya tarihinde önemli bir rol oynamış asil bir ailenin adıdır.

Kaynaklar: Guggenheimer, 616; Pal Rakoş’la 7 Aralık 2020 tarihli telefon görüşmesi.

RAPAPORT - RAPPAPORT

Yurdumuzda Aşkenaz toplumda rastlanan bir soyadıdır.

Genelde iki ayrı sözcüğün, Rap(p)a ve Port(o) un birleşmesinden türediği kabul edilmekte. Bu birleşme, Rapa soyadını taşıyan ailelerden birinin kendi kimliğini ayırmak için İtalya’da Verona bölgesinde Porto kentinin adını eklemeleriyle veya Rapa ile Porto aileleri arasında oluşan bir evlilik sonucu yeni çiftin iki adı birleştirmesinden oluştuğu varsayımlarına rastlanır.

Rapa için de tahminler muhteliftir. Rabbi (haham) sözcüğünün kısaltılması, Frankfurt Judengasse deki evlerde görülen betimlemelerden Almanca ‘kara yağız at’ anlamında ‘rappe’, Almanca ‘kuzgun’ karşılığı ‘raven’ olasılıkları bunlardan birkaçıdır.

Kaynaklar: Dict.Hanks, 3/164; Hatfutsot, 203675; Menk,605

SAPAN

İbranice ‘denizci, gemici’ anlamına gelen ‘sapan’ sözcüğü muhtemelen bir meslek adı olarak benimsenmişti.

Kaynaklar: Guggenheimer, 658.

 

 

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Şalom TV GZ

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel