28 Şubat 2021 Pazar 18:53
vakko
vakko

Soyadlarımız... AVİMELEH, ESKENAZİ, İSRAEL

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 4130 görüntüleme
30 Aralık 2020 Çarşamba

AVİMELEH - ABİMELECH

Baba (Avi) ve Meleh’den (Kral) oluşan bu İbranice sözcüğün anlamı ‘Babam Kraldır’, ‘Kral Babamdır’, ‘Kral Babası’ gibi değişik şekillerde yorumlanabilir. Muhtemelen mecazi anlamda Tanrı’ya atfetmektedir.

Ancak Tevrat’ta bahsi geçen Avimeleh sözcüğü bir isim değil, Peliştilerin egemenliğindeki yörede, Gerar krallarına özgü bir unvan (Firavun gibi) olup geniş zaman aralıklarıyla farklı kralların ismi olarak rastlanır.

Kaynaklar: Jew.Enc/305; JVL/Abimelech; Smith,**Rav David Sevi 27 Aralık 2020 tarihli iletisi.

 

ASKANAZİ - ESKENAZİ - SCHİNASİ

Aşkenaz sözcüğü TaNaH’ta, Nuh’un oğullarından Yafet’in oğlu Gomer’in oğullarından birinin adı olarak geçer (Yaratılış,10:3 ve 1.Tarihler, 1:6).

Ayrıca Yermeyau (Yeremya) kitabında (51:27) ‘Aşkenaz Krallığı’nın bahsi geçmektedir. Adı Akad dilinde Ashguza veya Ishguza, Asur yazıtlarında Ashkuza olarak geçen kavim Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan ve Kuzey İran yöresinde yerleşik olduğu bilinmektedir. Arthur Koestler’in ‘13. Kabile’ kitabında, bu bölgelerde yaşayan Hazar Türklerinin Aşkenazların atası oldukları görüşü de bu veriye dayanmaktadır.

Orta Çağ responsalarında ise Aşkenaz, Almanya ile Kuzey Fransa, Kuzey İtalya ve Bohemya bölgelerine verilen addı. Ancak ilk kez ne zaman ortaya çıktığı konusunda kesin bir bilgi yoktur. Bir kurama göre, Nuh’un torunu Gomer, “Germania-Almanya” ile özdeşleştirilmiş ve dolayısıyla oğlu Aşkenaz da bu bölgeye uygun görülmüştür.

11. yüzyılda yaşamış olan Raşi, Talmud yorumlarında Almanca için Lashon Ashkenaz (Aşkenaz dili) ve Yahudilerin yoğun olduğu Mainz, Speyer ve Worms bölgesi için Eretz Ashkenaz (Aşkenaz ülkesi) deyimlerini kullanmıştı.

Eskenazi, Askenazy, Schinasi ve 1934 Soyadı Kanunundan sonra yurdumuzda Aeskenazi, Beskenazi, Beneskenazi. Deskenazi, Ereskenazi, Eskinaz, Özeskenazi ve benzeri değişkenlerine rastlanır.

Ünlü Moris Schinasi’nin Türkçe telaffuzla Şinasi olarak okunan soyadının aslı Eskenazi olup, ABD’ye girdiğinde göçmen kayıtlarında İngilizce telaffuzuyla kaydedilmişti. Bazı yazılarda rastlanan ve çocukluğunda Manisa’da kendisini iyileştiren doktorun adından esinlenerek bu soyadını aldığı şeklinde ifadeler birer yakıştırmadan ibarettir.

Kaynaklar: Guggenheimer,39; Hatfutsot/182372; Jew.Enc/1952;, Kaganoff,129; Rottenberg,161.

 

İSRAEL - YİSRAEL

İsrael veya daha doğru bir deyimle Yisrael adı Tevrat’ın Yaratılış kitabında (32:28-29; 35:9-11) ayrıntılı olarak izah edilmiştir.

Artık gözleri görmeyen Yitshak ölmeden önce büyük oğlu Esav’ı kutsamak ister. Ancak Yaakov, annesinin giydirdiği Esav’ın elbiseleriyle babasına yaklaşır ve ‘behorluk’ duasını kendisi alır. Esav’ın gazabından kaçan Yaakov dayısı Lavan’ın evinde gizlenir. Aradan zaman geçince, kendisini affetmesi için ağabeyi Esav’ın kampına gitmeye karar veren Yaakov yolda konakladığı bir gece gelen bir adamla (Esav’ın Meleği) mücadeleye girişir ve üstün gelir. Melek Yakup’a, hem bir ilahi varlıkla hem de insanlarla mücadele ettiği için bundan böyle Yisrael adıyla anılacağını söyler. Bir süre sonra Yaakov’a görünen Tanrı da Yaakov adından ayrı Yisrael adıyla da anılacağını buyurarak kendisinden ‘bir ulus ve uluslar topluluğu’ geleceğini ve ‘krallar çıkacağını’ müjdeler.

Yahudiler Tevrat’ta ‘Bnei Yisrael’ yani ‘Yisrael oğulları’ olarak anılır.

Sözlük anlamıyla İbranice ‘yisra’ üstün gelme anlamında olup ‘El’ de Tanrı’nın adını ifade eder.

Kaynaklar: Tora-C.1 – Bereşit  (çev. Moşe Farsi), s. 255 ve 271.

 

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

GZ

MOZOTROS AİLESİ

MOZOTROS AİLESİ

TÜNELİN UCU

TÜNELİN UCU