29 Temmuz 2021 Perşembe 17:13
Radisson

SOYADLARIMIZ - ELİ, ALMALEH, MANOAH

Naim A. GÜLERYÜZ Perspektif 4841 görüntüleme
31 Mart 2021 Çarşamba

ELİ

İbranice Eli adının Türkçe karşılığı ‘Tanrım’dır.  

 

ELMALEH - ALMALEH

Malih veya Melih Arapça ‘iyi, güzel, şirin’ anlamına gelmekte olup, bir bakıma İbranice Tov ve Yaffe’nin, İspanyolca Bueno’nun, Arapça Tayyib’in karşılığıdır.

Bu soyadına 13. yüzyıl İspanyol belgelerinde rastlanmıştır.

Kaynaklar: Guggenheimer 23; Hatfutsot/261535 ve 257991.   

 

GAMBAŞ

Yahudi toplumu içinde ve de dışında rastlanan bu soyadının varlığı 14. yüzyıla kadar inmekte, değişik ülkelerde farklı yazımlarla birer belde adı olarak gözükmektedir.

Guggenheimer bu soyadının kökenini Macaristan’da Peşte eyaletinde Gomba köyü olarak ifade eder. ABD’ye göçmen giriş kapısı Ellis Island kayıtlarında Macaristan’ın Gambas beldesinden gelmiş kişilerin kaydına rastlanmaktadır. Macar alfabesinde S harfinin Ş olarak okunduğunu belirtelim.

Almanya’nın Hesse bölgesinde Münzenburg iline bağlı Gambash köyünde yaşam muhtemel bazı katliamlar sonrası 15. yüzyılın ortasında sona erip, 1705 yılında tekrar başladı. Bir mezarlığı ve 1843 yılında inşa edilmiş yaklaşık 50 kişi kapasiteli bir sinagogu olan bu köyden göç eden Yahudilerin daha sonra Gambash lakabını veya soyadını benimsemiş olabilmeleri muhtemeldir.

Romanya’da Transilvanya yöresinde Mureş Nehri kıyılarında Alba iline bağlı Gâmbaş köyü mevcuttu. Bu sözcük Romen fonetiğine göre Gimbas olarak seslendirilmektedir.

15. yüzyılda yaşamış siyasetçi - sanayici hayırsever Jean Gambach ve İsviçre’de Bern kantonu Mitteland idari bölgesinde Rüschegg kasabasına bağlı Gambach kasabası da bu soyadının coğrafi açıdan ilintili olabileceği coğrafi isimlerden biri olarak da farz edilmektedir.

Kaynaklar: Guggenheimer, 262; https://hls-dhs-dss.ch/fr/articles/014995/2005-08-10/, Hatfutsot/133062.

 

GOTTLİEB

Değişik yazımlarla Gotleib, Gothlieb, Gottleib vb. değişkenlerine rastlanan bu Aşkenaz soyadı ‘Tanrı Sever’ anlamına gelmekte.

Kaynaklar: Rottenberg, 230; Menk, 317.

 

HORNFELD

Almanca horn ‘boynuz veya yumru’, feld ise ‘tarla’ anlamına gelir.

Menk ‘horn’ sözcüğü konusunda Frankfurter Judengasse’deki ev kapı figürlerine atıfta bulunur.

Beit Hatfutsot ise Horn sözcüğünü Moşe’nin (Musa Peygamber) ağabeyi Aaron adının bir değişkeni olarak görmekte, coğrafi açıdan da Almanya, Polonya ve Avusturya’da aynı isimli kentlerin varlığına işaret etmektedir.

Kaynakça: Hatfutsot/178185; Menk, 382.

 

MANOAH

(Şalom 17 Mart 2021’daki izahata ek)

Manoah sözcüğü TaNaH’ın değişik kitaplarında geçer. Yaratılış, 8:9’da ‘rahat, istirahat’; Yasanın Tekrarı/Devarim, 28:65’te ‘sükun’; İşaya/Yeşayau, 31:14 te ‘rahata kavuşacak’ olarak çevrilmekte, diğer ayetlerde Hâkimler, 13:1 ve sonrası, 14:2-4) ‘dinlenme, huzur’ anlamında kişi ismi olarak rastlanmaktadır.

Zaman zaman merhum bir kişiden bahsederken kullanılan ‘ke su alma repoze en gan eden’ deyiminin İbranice karşılığı ‘menuhato be gan eden’ olup ‘repozo/istirahat’-sözcüğü ‘menuhato’ olarak ifade edilir.

Kaynaklar: Easton’s; en.wikipedia.org/wiki/Manoah; Tora-1 Bereşit; Tora-5 Devarim: Rav David Sevi, 19 Mart 2010 tarihli ileti.

 

Siz de yorumunuzu yapın

Tüm Yorumları Görün
Yorum Yapmak için üye girişi yapın!Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekiyor...
Üye Girişi yapmak için Tıklayın

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Şalom TV GZ

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

TÜNELİN UCU - İzel Rozental

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel

MOZOTROS AİLESİ - İrvin Mandel